‘Hayvan Çiftliği’ Megrelce olarak yayınlandı

 

 

 

 

 

‘Hayvan Çiftliği’  Megrelce olarak yayınlandı

 

20. yüzyıl İngiliz edebiyatı yazarlarından George Orwell’in ünlü romanı, ‘Hayvan Çiftliği’/ ‘Animal Farm’ Gürcistan’da Megrelce olarak yayınlandı: ‘ორინჯეფიშ ფერმა’/ ‘Orincepiş Perma’. George Orwell’in romanını Megrelce’ye Givi G. Karçava tercüme etti.

Hayvan Çiftliği’; devletleri, yönetim biçimlerini, devlet adamlarını, iktidar savaşlarını ve toplumları eleştirel bir gözle anlatıyor.

Givi G. Karçava 2013’de, Antoine de Saint- Exupery’nin ünlü eseri :  ‘ჭიჭე მაფასქირი’/‘Küçük Prens’i de Megrelce’ye tercüme etti. 

 

‘Skindinapeşi Bak̆i’  Margaluro Gamiçkvinu

 

Maeçani oşʒ̆anuraşi İnglisuri Nç̆aralobaşi mç̆arupeşen  Corc Oruelişi çinoberi romani, ‘Skindinapeşi Bak̆i’  Margaluro  gamiçkvinu Gurcistanis. Givi G. Karçavak goktiru Corc Oruelişi romani Margaluri Nenaşa.

Oxenʒalepe, oktalaşi st̆ilepe, oxenʒaleş k̆oçepe,  xeʒalaş ok̆ok̆idinupe do lamtinalape k̆rit̆ik̆ulo oxomoʒ̆onapan ‘Skindinapeşi Bak̆ik’.

Givi G. Karçavak Ant̆uan de Sent̆- Egziup̆erişi çinoberi ketabiti, ‘Ç̆it̆a Mapaskiriti’ goktiru Margaluri Nenaşa 2013 ʒ̆anas: ‘Ç̆iç̆e Mapaskiri’.

 

 

 

‘სქინდინაფეში ბაკი’  მარგალურო გამიჩქვინუ

 

მაეჩანი ოშწანურაში ინგლისური ნჭარალობაში მჭარუფეშენ ჯორჯ ორუელიში ჩინობერი რომანი, ‘სქინდინაფეში ბაკი’  მარგალურო  გამიჩქვინუ გურჯისთანის. გივი გ. ქარჩავაქ გოქთირუ ჯორჯ ორუელიში რომანი მარგალური ნენაშა.

ოხენცალეფე, ოქთალაში სტილეფე, ოხენცალეშ კოჩეფე,  ხეცალაშ ოკოკიდინუფე დო ლამთინალაფე კრიტიკულო ოხომოწონაფან ‘სქინდინაფეში ბაკიქ’.

გივი გ. ქარჩავაქ ანტუან დე სენტ- ეგზიუპერიში ჩინობერი ქეთაბითი, ‘ჭიტა მაფასქირითი’ გოქთირუ მარგალური ნენაშა 2013 წანას : ‘ჭიჭე მაფასქირი’.

 

(Önerilen okuma: Ali İhsan Aksamaz, “Megrelce Dergi Çıktı: “Skani”/ სქანი”, 16 V 2020, sonhaber.ch) (16 XI 2020)

 

Ali İhsan Aksamaz

 

aksamaz@gmail.com

https://sonhaber.ch/hayvan-ciftligi-megrelce-olarak-yayinlandi/

https://sonhaber.ch/megrelce-dergi-cikti-skani-%E1%83%A1%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98/

http://circassiancenter.com/tr/megrelce-dergi-cikti-skani/

http://circassiancenter.com/tr/hayvan-ciftligi-megrelce-olarak-yayinlandi/

 

 

 

İçindekilerle ‘Ogni Kültür Dergisi’ (1993-1994)

 

 

 

 

 

 

 

İçindekilerle ‘Ogni Kültür Dergisi’  (1993-1994) 

 

 

 

 

 

‘Ogni Kültür Dergisi’nin ilk sayısını yayınlayalı neredeyse 30 yıl oluyor. ‘Ogni Kültür Dergisi’nin ilk sayısını Kasım 1993’de yayınlamıştık.1993-1994’de 6 sayı yayınlanabilen ‘Ogni Kültür Dergisi’nde çıkan makalelerin başlıklarını Kasım 2020’de ‘hatırlatmanın anlamlı olacağını düşündüm. Bu sebeple de bu makalemi  ‘Ogni Kültür Dergisi’nin ilk altı sayısının içeriğine ayırdım.

                                                   

 

 

‘Ogni Kültür Dergisi’ Sayı 1/  Kasım 1993:

 

 

 

 

İçindekiler: s. 1; Çıkarken: s. 2 (Ahmet Hulusi Kırım); Kendinde/ Kendin Olma Bilinci Üzerine Düşünceler, Sarigina (Mehmedali Barış) Beşli: s. 3, 4; Dil, Kültür, Kimlik Sorununa Kısa Bir Giriş, ç̆ut̆a Noxlams (İsmail Avcı): s. 5, 6; Laz Vakfı Girişim Komitesi'nden Yüksel Yılmaz ile Görüşme: s. 7, 8, 9; Laz Tekamül-ü Millî Cemiyeti, Tarık Zafer Tunaya: s. 10, 11; Kazakistan'a Sürülen Lazlar, Ocak 1989, Radio Liberty, Çeviren: Hayri Hayrioğlu: s. 12, 13, 14; Yüzyıl Önce Samegrelo, Yakop Gogebaşvili, Çeviren: Hayri Hayrioğlu: s. 15, 16, 17; Yüzyıl Önce ç̆aneti, Zakaria Laşkaraşvili, Çeviren: Hayri Hayrioğlu: s. 18, 19; Lazlar, Yılmaz Erdoğan: s. 20, 21, 22; Altın Post Efsanesi, Ali İslamoğlu (Ali İhsan Aksamaz): s. 23, 24, 25, 26, 27, 28; Kültürel Değerler, Haşim Karpuz: s. 29, 30; Laz Alfabesi, Hazırlayan: Sarigina (Mehmedali Barış ) Beşli: s. 31, 32, 33: Lazca ve Megrelce Arasındaki İlişki, Faik Ateş (Ali İhsan Aksamaz): s. 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41; Txa do Mgeri, (Lazuri p̆aramitepe, Tbilisi, 1982) Çevirim yazı: Ali İhsan Aksamaz, s. 42; Mç̆araloba: Nani, Uça Biç̆i, ç̆ut̆a Nusa, Biç̆iş Obiru, Lazuri Oxaçkuşi Birapa, ç̆ut̆a Karmat̆e, Bunduri Qvai do ‘K̆ak̆ali, Çilik Gyabgart̆u Komocis (Lazuri p̆aramitepe, Tbilisi, 1982), Çevirim yazı: Ali İhsan Aksamaz: s. 43, 44; Bir Laz Masalı, Of, Ruşen Çakır/ Sarigina (Mehmedali Barış ) Beşli: s. 45; Lazlar ve Laz Dili İle İlgili Kaynaklar, Sonat Gök (Ali İhsan Aksamaz): s. 46, 47, 48.

 

 

 

 

 

 

 

 

‘Ogni Kültür Dergisi’  Sayı 2/ Ocak 1994:

 

 

 İçindekiler, Ogni'den: s. 1 (Ahmet Hulusi Kırım); Yorum, “Agik Ruhu” ve Yaratılan Görüntü: s. 2, 3 (Ahmet Hulusi Kırım); Herkes İçin Zor Bir Yıl, Zorunlu Evlilikler Yürümüyor, Ahmet Hacaloğlu (Ahmet Hulusi Kırım): s. 4, 5; Kolkhida'nin Yeniden Doğuşu, Yahbab Yakalozi (Kutarba Hayri Ersoy): s. 6, 7, 8; Mürekkebi Kurumadan: Yorumsuz: s. 9; Nüfus Sayımları Yalan Söyler (Mi?) Hazırlayan: Ali İhsan Aksamaz: s. 10; Yankılar, Prof. Dr. Yılmaz Altuğ, Abhazya Cumhuriyeti: s. 11; Kâmüs-ul Alam, Lazlar ve Lazistan, Şemseddin Sami, Çevirim yazı: Fahrettin Çiloğlu: s. 12; “Laz” Sözcüğünün Kökeni, Ali İslamoğlu (Ali İhsan Aksamaz): s. 13, 14, 15, 16; Nuh Tufanı ve Nuh'un Evlâtları, Faik Ateş (Ali İhsan Aksamaz): s. 17, 18; Bir Alman Gözüyle Lazlar, Wolfgang Feurstein: s. 19, 20, 21, 22; Bir Başka Açıdan Lazlar, Fahrettin Çiloğlu: s. 23, 24; Kendini Var Etmenin Yolu, Var Olmanın Koşullarını Yaratmaktan Geçer, ç̆ut̆a Noxlams (İsmail Avcı): s. 25, 26; Çalışan Kadının Yaşam Koşulları, Yıldız Süleymanoğaoğlu: s. 27, 28, 29; Kadınlar İçin (Oxoržalepeşeni), 3a Dutxe (Selma ‘K̆oçiva): s. 30, 31; Bir Kitap, Ortaçağda Abhazlar, Lazlar, Hazırlayan: Ali İhsan Aksamaz: s. 32; Latin Alfabesinin Zorunluluğu Üzerine, Bedia Leba (Selma K̆oçiva): s. 33; Nananena Mo Giç̆ondrinam! Eha Guguli: s. 34, 35; Mç̆araloba, Hazırlayan: Esat Sarı: s. 36, 37; Korbalaşi Sva, Hazırlayan: Sarigina (Mehmedali Barış ) Beşli: s. 38; Ndğalepe (Günler), Hazırlayan: Yılmaz Erdoğan: s. 39; Yeni Yıl, Mʒ̆k̆iriş Ok̆varu, Mjora Ntoli: s. 40; Yüzyıl Sonra Yakalanan Sıcaklık, Toti Mboli, s. 41; A ʒ̆uluti Bʒižat: s. 42; Anadolu'nun En Eski Halklarından Biri: Lazlar: Wolfgang Feurstein: s. 43, 44; Ogni'nin Yankıları, Toktamış Ateş, Yalçın Pekşen: s. 45, 46; Okurdan: s. 47, 48.

 

 

‘Ogni Kültür Dergisi’  Sayı 3/ Mart-Nisan 1994: 

 

 

İçindekiler, Ogni'den: s. 1 (Ahmet Hulusi Kırım); Mahalli Seçimler Sonun Başlangıcı: s. 2, 3 (Ahmet Hulusi Kırım); Yeni Bir Dünyanın Eşiğinde Batı Narsist Neron'u Oynuyor, Ahmet Hacaloğlu (Ahmet Hulusi Kırım): s. 4, 5, 6; Kafkasya'da Oyun ve İhanetler, Dr. Ali Genç (Ahmet Hulusi Kırım): s. 7, 8; Topal Osman: Bir Kahraman (Mı?), Besa Gunžegza (Ahmet Hulusi Kırım): s. 9, 10, 11; Bizans-Pers Savaşları, Prokopius, Çeviren:Yılmaz Çebi: s. 12, 13, 14, 15; Çeçenler, Paul Henze, Çeviren: Gökhan Menteş: s. 16, 17; Be Oxoržalepe Be Dalepe, ʒa Dutxe (Selma K̆oçiva): s. 18; 8 Mart'ı Kutlarken: s. 19; Anadilin Önemi, Bedia Leba (Selma ‘K̆oçiva): s. 20; Terminolojik Karışıklıklar, Ali İslamoğlu (Ali İhsan Aksamaz): s. 21, 22, 23; Yeni Argonotlar Kolkhis'te, Paolo Rossi, Çeviren: Ali İhsan Aksamaz: s. 24, 25; Kafkaslar ve Mozayik: s. 26; Georgia, Kolkhis (Lazika) ve İberya Sikkeleri, Hazırlayan: Piki Tutaste (Ali İhsan Aksamaz): s. 27, 28; Atina (Pazar) ilçesi, Hazırlayan: Fatih Yıldız (İhsan Topaloğlu): s. 29, 30; Tiflis Devlet Üniversitesi Bilim Adamları ve Üniversite Görevlilerinden Bay Edvard Şevardnaže'ye Çağrı: s. 31, 32; Karadenizlilere Küçük Bir Hatırlatma Ya da Güner Ümit(ler)'e Kısa Bir Cevap, Besim Karadenizli (Mehmedali Barış Beşli); Yaşar Babalık, Karikatür: s. 33; Anadolu'da Kafkas Metinleri, D. M. Lang, Çeviren: Ali İhsan Aksamaz: s. 34; Lazca Metinler, Prof. Nik̆o Marr, Hazırlayan: Faik Ateş (Ali İhsan Aksamaz): s. 35, 36, 37, 38, 39; Mç̆araloba: Fexri Mtanebiva (Fahri Kahraman): s. 40; Padişaişi Bee, Hazırlayan: Sarigina (Mehmedali Barış) Beşli: s. 41, 42 (Moxti, A Zeri Lazi) 43; Korbalaşi Sva, Hazırlayan: Sarigina (Mehmedali Barış ) Beşli: s. 44; A ʒ̆uluti Bžiʒat, Hazırlayan: Sarigina (Mehmedali Barış ) Beşli: s. 45; Bölgesel Radyolar ve Düşündürdükleri, Sarigina (Mehmedali Barış ) Beşli: s. 46; Ognigate: s. 47; Okurdan Mektuplar: s. 48.

 

 

 

 

‘Ogni Kültür Dergisi’  Sayı 4/ Mayıs-Haziran 1994:

 

İçindekiler, Ogni'den: s. 1 (Ahmet Hulusi Kırım); Nasıl Bir Anayasal Vatandaşlık?, Besa Gunžegza (Ahmet Hulusi Kırım): s. 2; Dünya Ekonomisi ve Türkiye'nin Payına Düşen: İflas, Ahmet Hacaloğlu (Ahmet Hulusi Kırım): s. 3, 4, 5; İzmir Suikastı-Dikensiz Gül Bahçesi, Dr. Ali Genç (Ahmet Hulusi Kırım): s. 6, 7; Fareli Köyün Tulumcusu (Karikatür), Yaşar Babalık: s. 8; Anadilin Çocuk Üzerindeki Etkisi, ʒa Dutxe (Selma K̆oçiva): s. 9, (Şurimşine Azlağa: Münir (Yılmaz Avcı): 10; Laz Edebiyatı (Mç̆araloba) Üzerine, Kamil Aksoylu: s. 11, 12, 13, 14; Tçani ve Laz Bağlantısı, Ali İslamoğlu (Ali İhsan Aksamaz): s. 15, 16, 17; Lazların Etnik Kökeni, Avukat Şehzat Ayartepe: s. 18; Çerkesler, Hayri Ersoy-Aysun Kamacı: s. 19; Zan Dili, A. İ. K̆irizia, Çeviren: Candan Badem: s. 20, 21, 22, 23, 24; Lazuri Tkvanişeni, Bedia Leba (Selma K̆oçiva): s. 25, 26, 27, 28, 29; Contes Lazes’dan Bir Metin, Hazırlayan: Sarigina (Mehmedali Barış ) Beşli: s. 30 (Nenaşi Oropa): s. 31; Lazca Metinler, Prof. Ni’k̆o Marr, Hazırlayan: Faik Ateş (Ali İhsan Aksamaz): s. 32, 33, 34, 35; Osman Nuri, Muxamedi (Muhammet Tunçsan): s. 36; Gürcü Bilmeceleri: s. 37; Beyaz Tilkinin Gerçek Amacı: s. 38, 39; Bazı Gürcü Aydınlarına Kolay Sorular, Lot̆i K̆olxurişi (Ali İhsan Aksamaz) s. 40, 41; Birapa: s. 42; Lazuri Grameri, Cemil Bucaklişi (İsmail Avcı): s. 43; Albaya Mektup Yok: s. 44; Lazuri Nena (Berepeşeni), s. 45; Mç̆araloba: s. 46; Okurdan: s. 47, 48.

 

 

‘Ogni Kültür Dergisi’  Sayı 5/ Temmuz-Ağustos 1994:

 

 

İçindekiler, Sarigina (Mehmedali Barış ) Beşli: s. 1; Lazepe So İdasen?, Mustafa Çeçen (Mustafa Mısır): s. 2, 3, 4; Göç Olgusu Üzerine, ç̆ut̆a Noxlams (İsmail Avcı): s. 5, 6; Çay Tarımı ve Sosyo-Ekonomik Etkileri, Ahmet Hacaloğlu Kırım: s. 7, 8, 9; Gürcü Halkının Yiğit Evlâdı: Ahmet Özkan Melaşvili, Faik Ateş (Ali İhsan Aksamaz): s. 10; Dağıstan ve Türkiye'deki Dağıstanlılar, Semih Seyyid Dağıstanlı: s. 11; Adige-Dağıstan-Avar Deyim ve Atasözleri, Çevirenler: Kemalettin Özbay, Cafer Barlas: s. 12; Halkbilimci Wolfgang Feurstein'la Söyleşi, Bedia Leba (Selma K̆oçiva): s. 13, 14, 15, 16; Gürcü/ Kartveli/ Georgian Terimleri ve Lazlarla İlişkisi, Ali İslamoğlu (Ali İhsan Aksamaz): s. 17, 18, 19; Qazaqişi Gazeti, Joakim Enwall, Çeviren: Ali İhsan Aksamaz: s. 20, 21, 22; Egrisi/ Lazika Krallığının Tarihi, Nodar Lomouri, Çeviren: Ali İhsan Aksamaz: s. 23, 24, 25, 26; Osman Nuri, Muxamedi (Muhammet Tunçsan) s. 27, 28; Fakfuk̆işi Foni, Münir (Yılmaz Avcı): s. 29; (Karikatür), Yaşar Babalık: s. 30; Lazca Metinler, Prof. Ni’k̆o Marr, Hazırlayan: Faik Ateş (Ali İhsan Aksamaz): s. 31, 32, 33, 34 (Domilumcu); Mç̆araloba, Sicalepeşi Destani, Nuri Duduşi, Aktaran: Nurettin Aksoy, (Andğani p̆anda Var Bžirat, Bahadır Keleş) s. 35; Oroperepeşi Destani, Mecit Çakırusta: s. 36; Berobaşkimişi Ndğalepe, Fatih Yıldız (İhsan Topaloğlu): s. 37; Tkvanişeni, Bedia Leba (Selma ‘K̆oçiva): s. 38, 39, 40, 41; Lazuri Grameri 2, Cemil Bucaklişi (İsmail Avcı): s. 42, 43, 44; Karar: Ogni Beraat Etti. s. 45, 46; Okurdan: s. 47, 48.

 

 

 

 

 

 

 

‘Ogni Kültür Dergisi’  Sayı 6/  Eylül-Ekim 1994:

 

 

 İçindekiler, Ogni'den: s. 1 (Ahmet Hulusi Kırım); Demokratikleşme ve Beklenenler: s. 2 (Ahmet Hulusi Kırım); İslam Radikalizmi, Refah Partisi ve ABD'nin Yeni Politikaları, Ahmet Hacaloğlu Kırım (Ahmet Hulusi Kırım): s. 3; Birinci Mecliste Muhalefet, Ziya Hurşit ve Ali Şükrü, Ahmet Hacaloğlu Kırım (Ahmet Hulusi Kırım): s. 4, 5 (1. Meclis ve Lazistan Milletvekilleri, Toktamış Ateş): s. 6, 7; Güney Kafkasya'da Karmaşa, Richard Clogg: s. 8, 9, 10; Kafkasya-Laz Kültürel Dayanışma Komitesi Basın Sözcüsü Avukat Ahmet H. Kırım'la Söyleşi, Yusuf Aydınlık (Ali İhsan Aksamaz): s. 11, 12, 13; Yeltsin: Kafkas Halkları Kahramanca Mücadele Etmişlerdir: s. 14; Svanlar, Osetler, Tatlar, Bedri Habiçoğlu: s. 15; Lak Masalları, Halil Halilov, Sergo Haydakov, Çeviren: Musa Ramazan: s. 16; Ben Bir Megrelim, Nugzar žožua, Çeviren: Ali İhsan Aksamaz: s. 17, 18 (Kafkasya Çeçen Dayanışma Komitesi Basın Açıklaması) s. 19; Abhazya Örnek Olabilir, Hasan Topaloğlu: s. 20, 21, 22; Bir Kitap: Rus Gözüyle Kafkasya ve Kafkasyalılar, Hazırlayan: Sonat Gök (Ali İhsan Aksamaz): s. 23; Lazuri ç̆anda (Laz Düğünü, Bedia Leba: Selma K̆oçiva): s. 24, 25, 26, 27, 28, 29; Başköy, Ortacalar Köyü, Konaklı Köyü, Arhavi/ Artvin: 27 Eylül 1986 (I), Kenan İskender s. 30, 31 (Oxoriçkini, Münir Yılmaz Avcı) s. 32; Eski/ Yeni İsimleriyle Yöre Yöre Doğu Karadeniz, Faik Ateş (Ali İhsan Aksamaz): s. 33, 34, 35, 36; Lazuri Tkvanişeni, Bedia Leba (Selma K̆oçiva): s. 37, 38, 39; Sayılar, Aylar, Mevsimler, Günler, Mecit Çakırusta: s. 40; Lazuri Grameri, Levent Sezgin Genç: s. 41, 42; Laz Atasözleri, Guram K̆art̆ozia, Hazırlayan: Faik Ateş (Ali İhsan Aksamaz): s. 43; Laz Bilmeceleri, Guram K̆art̆ozia, Hazırlayan: Faik Ateş (Ali İhsan Aksamaz): s. 44; Laz Böreği ve Ekmeğaş, Levent Sezgin Genç: s. 45; Karika-Lazuri (Karikatür),Yaşar Babalık: s. 46: Okurdan Mektuplar: s. 47, 48 (Badi, Mesut Aşkın, Çeviren: ç̆ut̆a Noxlams: İsmail Avcı).

 

MEHMET ALİ BARIŞ BEŞLİ, AHMET HULUSİ KIRIM VE ALİ İHSAN AKSAMAZ DERGİ İDAREHANESİNDE İSTANBUL, 1993, (FOTOĞRAF: VEYSEL TEKİN)

 

aksamaz@gmail.com

 

https://www.youtube.com/watch?v=jbZafHRAKto

 

https://sonhaber.ch/icindekilerle-ogni-kultur-dergisi-1993-1994/

 

 http://circassiancenter.com/tr/icindekilerle-ogni-kultur-dergisi-1993-1994/

 

https://www.circassiancenter.com/tr/ogni-dergisi-tum-sayilariyla-yayinda/

 

‘Kırmanciya Beleke Kokteyli’nde Dikkatimi Çekenler (ANI)

 

 

‘Kırmanciya Beleke Kokteyli’nde Dikkatimi Çekenler (ANI)

 

 

1 Ocak 2009’da ilk sayısı yayımlanan ‘Kırmanciya Beleke’nin 31 Ocak 2009 Cumartesi günü yapılan kokteyline ben de çağrılıydım; gittim. Kokteyl, Sorun Yayınları’nın konferans salonunda yapıldı. Kokteyl sırasında gördüklerimi, duyduklarımı, izlenimlerimi aktarmak, sizlerle paylaşmak istiyorum.

Kokteylin başlayacağı saate yakın bir vakitte, Sorun Yayınları’nın Akbıyık Değirmeni’nindeki binası önündeydim. Gözüme ilk çarpan, kapıya o gün asılmış olan ‘Kırmanciya Beleke tabelası’ oldu. Merdivenleri aşarak binaya girdim. Bir yandan çalan müziğin sesi diğer yandan içerdeki insanların birbirine karışan sesleri eşliğinde tanıdık yüzleri aradım. Sırrı Öztürk, Mutlu, Kemal, İsmail ve Nevzat arkadaşlar ilk görüp ellerini sıktığım insanlardı. Daha sonra diğer arkadaşları da gördüm. 

Büyük salonun hemen girişinde sağ tarafta, küçük bir bar oluşturulmuş. İçki servisleri buradan yapılıyordu. Büyük salonun ortasına karşılıklı olarak iki büyük masa konulmuş. Bunların üzerinde içki bardakları, çerez ve ustalıkla dilimlenmiş meyvelerin içinde olduğu tabaklar yer alıyordu. İnsanlar bir yandan tanıdıklarıyla konuşuyor diğer yandan da ellerindeki bardaklarını yudumluyorlardı.

Saymadım, ama yaklaşık 60- 70 kişilik bir topluluk vardı salonda. Ben bir yandan yanımdaki arkadaşlarla sohbet ediyor, diğer yandan da ‘Kırmanciya Beleke’ gibi bir yayın organının çıkışını kutlamak için gelen insanların ruh halini anlamaya çalışıyordum. Hemen her yaştan insan vardı. Ancak gençlerin çoğunlukta olduğunu söylemeliyim. Büyük bir insan kitlesinin yüzündeki sevinç hemen okunuyordu. Bazı insanların donuk gözlerle etrafa bakındığını ve suratlarında sebebini bilmediğim haset bakışları gözlemlediğimi söylemeliyim. En komik olanlar ise, duruş ve davranışlarından etliye sütlüye karışmadıkları hemen anlaşılabilenlerdi. Bütün hırslarını masa üzerindeki çerez ve meyvelerden çıkarıyorlardı adeta. Masanın bir ucundan diğer ucuna, olmadı o masadan diğerine gidip geliyorlardı. Bunların arada bir, acaba bana bakan var mı gibilerden sağa sola bakındıklarını da belirtmeliyim.

Bütün bu yukarıda sıralamaya çalıştığım ayrıntılar size anlamsız gelebilir. Ancak ben ayrıntıların önemli ipuçlarını sakladığına inanırım. Dikkat çeken bir diğer nokta, kokteylde sigara içmenin yasak olduğuydu; ben sigara içeni görmedim. Salonun istasyon tarafının büyük bir ilgiye neden o kadar çok mazhar olduğunu önceleri anlamadım. Orası tuvaletin bulunduğu yerdi ve sigara çaktırmadan orada içilmişti!

 

 

 

‘KIRMANCİYA BELEKE’ TÜYAP İSTANBUL KİTAP FUARI SORUN YAYINLARI STANDINDA (2009)

 

Birden salonda bir hareketlenme oldu. Sırrı arkadaş salonun orta yerine yöneldi. Derin bir sessizlik oldu. Her zamanki bilge haliyle konuşmaya başladı. Herkes onu dinliyordu. Ellerinde kamera ve cep telefonları olan gençler de konuşmaları anbean kayıt etmeye başladılar. Sırrı arkadaş kısaca şunları söyledi:

 “Halkların dil kültürlerine ilişkin yayın yapmak, parti işidir. Enstitüsünün işidir. Bu anlamda ‘Kırmanciya Beleke’ bir cürettir. Taşın altına elini koymaktır. Çok eksiğimizin olduğunu biliyoruz.”

Konuşmasının, benim aklımda yer eden en önemli bölümü kuyrukçuluğa ilişkin söyledikleriydi. Bu konuda da şunları söyledi:

“Marks şunu söyledi. Engels şunu söyledi. Mao şunu söyledi ile yapılan konuşmaların modası geçti. Bizim için önemli olan Anadolu’nun isyancı karakteridir. Bu topraklar ‘Paris Komünü’nden çok önce ‘Rızalık Kenti’ni oluşturmuştur. Anaerkil eşitlikçi toplum geleneği bu topraklarda yaşadı. Zengin bir mirasın üstünde oturuyoruz.”

Sırrı arkadaş, daha sonra salonda bulunanların da birşeyler söylemesini istedi. İlk olarak ‘Kırmanciya Beleke’nin yazı işleri müdürü olan bayan arkadaş söz aldı ve elindeki Türkçe yazılı metinden dergiye ilişkin açıklamalarda bulundu. Sözlerini, anladığım kadarıyla, ‘anadilinde’ bir şiar ile bitirdi. Bence, konuşmasının tamamını anadilinde yapmalıydı ve konuşması akabinde de Türkçe’ye çevrilmeliydi.

Bu konuşmadan sonra Sırrı arkadaş, salondakileri de bir şeyler söylemeye çağırdı. Söz aldım ve önce Lazca daha sonra da Türkçe birkaç cümle söyledim:

 

 “Napskidut memleketi do muşi xalk̆i do k̆ult̆urepe va miçkinan çkin. Aya ren didi oncğore. Aya memleketi oktaluşa gza na gorupanpesti, muxalefepesti va uçkinan aya memleketişi nenape do k̆ult̆urepe. Kırmanciya Beleke ren dido beciti. Ar xalk̆i do nena do tarixi muşişen ambai meçaps do emuşeni. (Yaşadığımız ülke ve halk ve kültürlerini bilmiyoruz. Bu büyük bir ayıp. Bu ülkeyi yönetmek isteyenler de, muhalifler de bu ülkenin dil ve kültürlerini bilmiyorlar. Kırmanciya Beleke çok önemlidir. Çünkü bir halk ve dili ve tarihine ilişkin bize bilgi veriyor.)”

 

Orada bulunanların, büyük bir şaşkınlık içinde beni izledikleri suratlarındaki ifadelerden anladığımı belirtmeliyim. Alkış ile onurlandırıldığımı ve bundan da çok memnun kaldığımı söyleyeyim.

Daha sonra bir bayan arkadaş söz aldı. Tam sözüne başladı ki, Sırrı arkadaş, konuşmasını anadilinde yapmasını istedi. Bayan arkadaş da dostluk ve dayanışmaya ilişkin birkaç şiarı Arapça dile getirdi.

 

 

ALİ İHSAN AKSAMAZ SIRRI ÖZTÜRK İLE (SORUN YAYINLARI, 2004)

 

 

En fazla dikkatimi çeken, tanımadığım ancak daha sonra bir derginin sorumlusu olduğunu öğrendiğim kişinin söyledikleriydi. Bu kişi, Sırrı arkadaşın konuşmasında eleştirdiği, ‘Lenin onu dedi, Marks bunu dedi’ eleştirisini dikkate almayarak bildik bir jargonla bir konuşma yaptı. Bu arada bir de pot kırdı. ‘Kırmanciya Beleke’ye ilişkin bir şeyler söylemesi istendiğinde, ‘Kırmanciya Beleke’ kokteyline, ‘Kırmanciya Beleke’ için değil, Sırrı arkadaşın hatırı için geldiğini söyledi. Kendisine göre yerel, ulusal, evrensel tanımları çizmeye çalıştı. Konuşmasından, ‘anadili’ mücadelesinin anti-emperyalist ve kapitalizm karşıtı bir mücadele olduğunu henüz anlayamadığını gördüm.

Kokteylde en dikkat çeken davranış ise, bir davetlinin, “Dergiyi çıkaranlar kimmiş?! Kimmiş bu gençler?! Hele şuraya bir dizilsinler de bir görelim,” çağrısıydı. Bu çağrıya uyarak duvar dibine sıralanan gençleri ve onlardan bu talepte bulunan kişiyi hayret dolu bakışla izlediğimi söylemeliyim.

Binanın hemen girişindeki sahipsiz ‘mukavvadan kitap satış kutusu’nun başına gelen ‘trajediyi’ de hayretle karşıladığımı belirtmeliyim; burada ayrıntıya girmiyorum.

‘Hatır’ için kokteyle katılan kişi ile ‘gençleri şöyle bir dizilmeye’ çağıran davetlinin konuşma ve davranışlarını ayrı tutarsak kokteyl anlamlı geçti.

Bir ara bana musallat olan, kim olduğunu hâlâ bilmediğim ve ‘etnoloji’ üzerine ‘tezi olduğunu’ ısrarla söyleyen kişinin tutarsız konuşma ve davranışlarını da burada belirtmeliyim.

Kokteylin sonunda iki müzisyen arkadaş birbirinden güzel halk şarkıları seslendirdi. Ben de bildiğim kadarıyla onlara eşlik ettim. İçimden ‘Yeşili Kamiyoni’ veya ‘Avla Skani Cuneli’ adlı Laz halk şarkılarını söyleyeyim mi acaba, gibi bir düşünce geçmedi dersem yalan olur.

Sonlanmak üzere olan kokteylden ayrıldım. Güzel halk şarkılarının sesi sokağın başına kadar bana eşlik etti. (23 II 2009)

 

Bu makaleyi, ‘Kırmanciya Beleke’nin kolteylden sonra yayınlanacak sayısı için kaleme almış ve Sırrı Öztürk’e teslim etmiştim. Kırmanciya Beleke’nin yayın kurulu makaleyi yayınlamayı uygun görmemiş. Dışardan kişilerin makalelerini yayınlamıyorlarmış. Makale yaklaşık iki yıldır bilgisayar arşivimde duruyordu; sizlerle paylaşmanın uygun olduğunu düşündüm.      (16 VII 2011)

 

aksamaz@gmail.com

 

 https://sonhaber.ch/kirmanciya-beleke-kokteylinde-dikkatimi-cekenler-ani/

http://circassiancenter.com/tr/kirmanciya-beleke-kokteylinde-dikkatimi-cekenler-ani/

‘Üçüncü Sürgün/ Gönen- Manyas Çerkes Sürgünü’

 

 

 

 

‘Üçüncü Sürgün/ Gönen- Manyas Çerkes Sürgünü’

 

Murat Özden’in ‘Üçüncü Sürgün/ Gönen -Manyas Çerkes Sürgünü’ adlı son kitabı,  ‘21 Yayınları’ndan geçtiğimiz günlerde, bu sürgünün 97. yılında çıktı. Kitabını imzalayıp gönderme nezaketinde bulunduğu için kendisine teşekkür ederim. Bu makalede Murat Özden’in son kitabını sizlere kısaca tanıtmak istiyorum.

Murat Özden, bu kitabıyla ‘Güney Marmara Çerkes Sürgünü’ adıyla da bilinen ‘Gönen- Manyas Çerkes Sürgünü’nü daha önce yayınlanmış çeşitli kaynaklardan da faydalanarak değerlendiriyor ve ‘konu’yu tekrar kamuoyunun dikkatine sunuyor.

Murat Özden, bu çalışmasıyla yalnızca ‘Güney Marmara’daki 14 köyden sürülen sıradan Çerkesler’in dramını gündeme getirmekle kalmıyor, dönemin ruhuna uygun dış ve iç siyasî saflaşma ve iktidar mücadelelerine de dikkat çekmiş oluyor. Bu çerçevede de Midilli Adası’nda konuşlanmış ‘Anadolu İhtilâl Cemiyyet-i Osmaniyyesi’/‘Anadolu Osmanlı İhtilâl Komitesi’ adlı silâhlı örgüt ve faaliyetleri, İzmir’de 24 Ekim 1921’de kurulmuş olan ‘Şark-î Karib Çerkesleri Temin-î Hukuk Cemiyeti’/Yakın Doğu Çerkeslerinin Haklarını Sağlama Derneği’ nin faaliyetleri ile Gönen’de ilân edilen özerklik de Murat Özden tarafından değerlendiriliyor. Murat Özden’in gündeme getirdiği bir diğer konu da ‘150’likler’.  

Murat Özden’in ‘Üçüncü Sürgün/ Gönen- Manyas Çerkes Sürgünü’ adlı bu kitabında birçok tarihî şahsiyet de yeniden karşımıza çıkıyor. Bunlar arasında en dikkat çekeni Mehmet Fetgeri Şoenü.

 

Kentli yürekli bir aydın Mehmet Fetgeri Şoenü

 

Mehmet Fetgeri Şoenü, sürgün edilen 14 köy halkının çektikleri acıları kayıt altına alıyor ve onların insanî hak ve hukuklarını savunmak için canla başla mücadele ediyordu. Eğer Mehmet Fetgeri Şoenü’nün kaleme aldığı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunduğu arîzâları/mektupları olmasaydı, bugün bu kadarıyla bile bu sürgün, önce ve sonrasında yaşanan trajediler hakkında bilgimiz olmayacaktı. Bir yıl kadar sürgünde kalan bu 14 köy halkının tekrar köylerine dönebilmelerinde ‘diğer faktörler’ gibi Mehmet Fetgeri Şoenü’nün arîzâlarının da etkili olduğunu düşünmek yanlış olmayacak.

Murat Özden’in de vurguladığı gibi, olup bitenlerden habersiz Gönen- Manyas’da yaşayan 14 köy halkının dış ve iç siyasî mücadele ve dengelere kurban gittiklerine kuşku yok.

 

Murat Özden, çeşitli saiklerle bugüne kadar gözlerden kaç(ırıl)an sürgünü 97. yılında gündeme taşıyor

 

 ‘Gönen- Manyas Sürgünü’nü yaşamış büyüklerinden ‘Sürgün l’exanem/ Sürgün zamanı’ diye başlayan cümleleri duyarak büyümüş Murat Özden. Hep kısık sesle konuşurlarmış büyükleri. Sürgünü yaşayanların da, bölgenin bugünkü Çerkeslerinin de, bu sürgünün neden yaşandığına dair hiçbir bilgisi yokmuş.

Murat Özden de,  28 Mayıs 1923’de sürgüne tabi tutulmuş olan Gönen’in Üçpınar Köyü’nden. 1970’li yıllarda köyün gençlerinden bazıları harçlıklarını bir araya getirerek bir teyp satın alırlar. Amaçları sürgüne tabi tutulan büyüklerinin anılarını kayıt altına almak ve tarihe bir not düşmekmiş. Gel gör ki, hiç kimseyi ‘konu’yla ilgili konuşturmayı başaramamışlar! Ancak büyüklerinden hep aynı cümleyi duymuşlar: “Bizi yeniden mi sürdüreceksiniz?!”

Murat Özden, ‘sürgünü yaşayanların başlarına geleni anlatmaktan bile korkarak bu dünyadan büyük bir travma içinde’ göç ettiklerini de belirtiyor.

Kitapta, sürgüne tabi tutulan Gönen ve Manyas’a bağlı 14 köyün ad ve sürgün tarihleri ile hane ve nüfusları da tek tek veriliyor.

Hem insanî hem etnik hem de siyasî yönü olan bu sürgünü etraflıca anlayabilmek ve objektif olarak da değerlendirebilmek için Murat Özden’in ‘Gönen- Manyas Çerkes Sürgünü’ adlı kitabını ve aşağıda adlarını verdiğim kitapları mutlaka okumanızı öneriyorum.

(Önerilen Okumalar: Ahmet Efe, “Efsaneden Gerçeğe Kuşçubaşı Eşref”, Bengisu Yayınları, İstanbul, 2017; Benjamin Fortna (Çeviren: Selçuk Uygur), “Kuşçubaşı Eşref”, Timaş Yayınları, İstanbul, 2017; Cemal Kutay, “150’likler Faciası”, Tarih Kütüphanesi, İstanbul, 1955; Caner Yelbaşı, “Türkiye Çerkesleri/ Osmanlı’dan Türkiye’ye Savaş, Şiddet, Milliyetçilik”, İletişim Yayınları, İstanbul, 2019; “Çerkes Ethem’in Hatıraları”, Dünya Yayınları, İstanbul, 1962; Hasan İzzettin Dinamo, “Kutsal İsyan”, Cilt 7, May Yayınları, İstanbul, 1970; İlhami Soysal, “150’likler”,  Gür Yayınları, İstanbul, 1985; Kemal Özer, “Kurtuluş Savaşında Gönen”, Türk Dili Matbaası, Gönen, 1964; Mehmet Fetgeri Şoenü, “Çerkes Meselesi”, Bedir Yayınevi, İstanbul, 1993; Sefer E. Berzeg, “Kafkas Diasporası’nda Edebiyatçılar ve Yazarlar Sözlüğü”, Nart Yayıncılık, İstanbul, 1995; Şevket Süreyya Aydemir, “Makedonya’dan Ortaasya’ya Enver Paşa (1914- 1922)”, Cilt 3, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2007; Tarık Zafer Tunaya, “Türkiye’de Siyasal Partiler, Cilt 3, İletişim Yayınları, İstanbul, 2015) (4 XI 2020)

 

aksamaz@gmail.com

 

 

 https://sonhaber.ch/ucuncu-surgun-gonen-manyas-cerkes-surgunu/

http://circassiancenter.com/tr/ucuncu-surgun-gonen-manyas-cerkes-surgunu/