“… korkuyla sessiz kalanın korkusu kayboldu …”

 

 

  

 

 

 

 “…korkuyla sessiz kalanın korkusu kayboldu…”

 

 

(Ön açıklama: Bugünkü misafirim Güngör Şenkal. Güngör Şenkal, ülkemizin aydınlarından. Yayınlanmış kitapları var; bir şair ve bir yazar. Kendisiyle bir söyleşi yaptım. Kısaca biyografisinden ve çalışmalarından konuştuk. Aşağıdaki metin söyleşimize ait. Ali İhsan Aksamaz. 20. XII. 2020)

 

+

 

Ali İhsan Aksamaz: Güngör Bey, önce bize biyografinizden bahsedin, lütfen! Nerelisiniz? Nerede doğdunuz? Hangi okullarda öğrenim gördünüz? Nerede yaşıyorsunuz? Mesleğiniz nedir? Ne iş yapıyorsunuz? Türkçe dışında hangi lisanları biliyorsunuz? Evli misiniz? Çocuklarınız var mı?

 

 

Güngör Şenkal:  Sayın Aksamaz, bir işçi ailesinin çocuğu olarak, işçi sınıfı mücadelesinin ortasında, Kdz. Ereğli’de doğdum. Bunu söylememin nedeni, kişiliğimin oluşumunda bu olgunun belirleyici bir yeri olmasıdır. Baba tarafım, çalışmak üzere iç göçle Zonguldak havzasına gelmiş Trabzonlu bir ailedir. Orta öğrenimimi Kdz. Ereğli Lisesi’nde yaptım. Yüksek öğrenim için 1980 yılında Avusturya’ya geldim. Burada okumanın maddi olanaklarını yaratamadığımdan dolayı işçi olarak çalışmaya başladım. Bundan sonraki öğrenim hayatım hep işçiliğin paralelinde yürüdü. Bugün hâlâ ekmek parası kazanmak için taksi şoförlüğü yaparken, bir yandan da Anadolu Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü son sınıfında okumaktayım. Geçen zamanda Anadolu Üniversitesinde İktisat okudum, Viyana Üniversitesi’nin Türkoloji ve Oryantalistik bölümlerinden ders aldım. Aslında bu bölümlerde okudum, ama bitiremediğimden dolayı ders aldım diyorum.

 

Dil bilmeyi, ′algılanan bir iletinin içeriğini anlayabilmek ve dinleyiciler tarafından anlaşılabilen bir iletiyi oluşturabilmek olarak’ tanımladığımızda, Türkçenin dışında Almanca da bildiğimi söyleyebilirim. Biraz İngilizcem ve Osmanlıca dersleri için birer dönem Arapça ve Farsça görmüşlüğüm de var, ama dil bilmek bunların çok ötesinde.

 

Üç çocuğum var; ben ayrı ve yalnız yaşıyorum.

 

 

 

 

Ali İhsan Aksamaz: Güngör Bey, biliyorum, yayınlanmış beş kitabınız var. Ayrıca diğer şairlerle beraber yayınlanmış ortak bir kitabınız daha var. Bu kitabın da editörüsünüz. Öyle biliyorum. Yayınlanmış ilk iki çalışmanız şiir kitabı: “Bir Tutam Sen” ve “Düşlükte Kalan”. İlki 1996’da, diğeri de 2002’de yayınlanmış. Şiirlerinizi çoğunlukla hangi konularda yazıyorsunuz? Bize bu iki kitabınızdan kısaca bahsedin, lütfen!

 

 

 

 

Güngör Şenkal:  Yazın türleri içinde benim için şiirin ayrıcalıklı bir yeri var. İyi şiir yazabilmek için yoğunlaşmak gerekiyor. İlgi alanımın dağılması, dil ve yakın tarih okumaları, yoğunlaşmamı engelliyor. Yoğunlaşamayınca da yaratıcı olunmuyor. Kısacası, bir biçimde koptum şiirden. Ancak şiire döneceğim günleri özlemiyor da değilim; emekliliğe kaldı herhalde.

 

Yazdığım şiirlerde (belki şiirsiler) tema yelpazesi geniştir. Yine de konularını sevgi, doğa ve toplumsal sorunlar olarak özetleyebilirim.

 

 

Ali İhsan Aksamaz: 2018’de yayınlanmış iki kitabınız var. Bu iki kitabınız çocuklara yönelik: “Şiir Ülkesi” ve “Yeşil Dersem Çık”. Bize bu iki kitabınızdan kısaca bahsedin, lütfen! Hangi yaş çocukları için yazdınız bu kitapları? Hangi amaç ya da hangi motivasyonla yazdınız bu iki kitabı?

 

 

 

 

Güngör Şenkal:  Çocuklara yönelik yazma isteği, çocuk edebiyatıyla yoğun olarak ilgilendiğim zamanlarda içime düşmüştü.

 

“Yeşil Dersem Çık”ta, çocuklarda doğal çevreye ilginin, sevginin uyanmasını amaçladım. O, sanki şimdiki benden değil de, çocuk benden çocuklara bir aktarma gibidir. Çünkü, öyle ya da böyle, çocukluk anılarım var içinde.

 

Şiir Ülkesi’nin motivasyonu, çocuklara şiiri sevdirme isteğiydi. Bu eserde çocuklar, içinde kendini bulabilecekleri şiirler ve o şiirlerin şairleriyle bir araya geldiler. Eser, çocuk öykü yazını içinde sanki ayrı bir tür gibi durdu.

 

Birincisi, daha çok 10-15 yaş grubuna sesleniyor. İkincisi, 10 yaşından itibaren herkesin okuyabileceği bir eser. Söylemek istediğim, yetişkinlerin de severek okuyacağı türden

 

 

Ali İhsan Aksamaz: Güngör Bey, 2015’de yayınlanmış bir sözlüğünüz var. Bu çalışmanız “Doğu ve Güneydoğu Anadolu Dilleri Karşılaştırmalı Sözlüğü” adını taşıyor. Bize bu çalışmanızın içeriğinden kısaca bahsedin, lütfen! Bu kitap nasıl gün yüzüne çıktı?

 

 

 

Güngör Şenkal: Karşılaştırmalı sözlüğün oluşmasına vesile olan, Müslüm Kabadayı’nın Doğu Karadeniz Lehçeleri Karşılaştırmalı Sözlüğü (Deneme) adlı eseridir. Türkçenin dışındaki dillerin, şiddeti dönemsel olarak değişen, ama genelde yasaklı olduğu bir siyasi coğrafyanın çocuğu olarak, bu coğrafyanın dilsel dokusunu görülür hale getirmek, yeni bir bakış açısı oluşturmak istedim. Kabadayı’nın Doğu Karadeniz çalıştığını göz önünde bulundurarak, ben de Doğu ve Güneydoğu dillerini, ama başka bir düzlemde çalıştım.

 

Çalışmanın başında bir yöntem geliştirmem, açıkçası kendi yöntemimi oluşturmam gerekiyordu. Kaç sözcük ve sözcükleri neye göre seçecektim? Kaynak eserlere ve/veya kişilere nasıl ulaşacaktım? Bir çok deneme ve yanılmadan sonra, eserin elimizideki biçimine karar kıldım. Bu eserle, Türkiye’de diller üzerine araştırma yapacaklara bir ilk malzeme sağlamak istedim.

 

Ali İhsan Aksamaz: Diğer çalışmanız “Şairlerden Kürt Sorununa Çözüm Önerileri” başlığını taşıyor ve 2010’da yayınlanmış. Bu, ortak bir çalışma. Biraz da kısaca bize bu ortak çalışmanızdan bahsedin, lütfen! Bu kitap nasıl ortaya çıktı?

 

 

 

Güngör Şenkal:  “Şairlerden Kürt Sorununa Çözüm Önerileri” adlı çalışmanın öznesinin neden şairler olduğuna açıklık getirmekle başlamak istiyorum. Kimlik inşasını Türk aidiyeti üzerinden yapmış ve yapılandırmış, bunu da ırkçılık düzeyinde kurumsallaştırmış bir devletin, Türk’ün dışındaki kimliklerin ve Türkçenin dışındaki dillerin tanınmasına sıcak bakmayacağı aşikârdır. Aynı biçimde devletin siyasilerinden, meselelere resmi tarih çerçevesinde bakanlardan, faydacılardan da beklentimiz olmamalı.

 

Konuya bunların dışından, duyguyla yoğrulmuş vicdan sahibi olmaları beklenen şairlerden, çözüm önerileri istedim. Sormacayı yürüten kişi olarak 150’den fazla şaire çağrı metni gönderdim. Gelen yazı sayısının azlığından şairler adına utandığım için, kitaba ancak ′yüzden fazla şair′ diye yazabildim. 2 yıldan fazla süren sormacanın ilk 1,5 yılında gelen yazı sayısı 6-7 kadardı. AKP ′Kürt açılımı′nı gündeme getirince, gönderilen yazı sayısında birden ve beklenmedik bir artış oldu.

 

Bu süreçte edindiğim bir tecrübeyi paylaşmak istiyorum: Eğer siyasiler toplumun önemli sorunlarını tartışmaya açarsa, bu, toplumsal bir cesaretlenmeye neden oluyor ve fikirlerini söylemek isteyip de söyleyemeyenleri harekete geçirmeye yetiyor.

 

Konuşmak için siyasileri, yasaların iznini beklemek aydın tavrı değildir elbette. Söylemek istediğim, bunun, konuşmaya cesaret edemeyenlerin de konuşur hale gelmesi ve ortamın gevşemesi açısından önemi.

 

Ali İhsan Aksamaz: Yeni kitap projeleriniz var mı? Bize müjdeli haberleriniz var mı?

 

Varsa, yeni çalışmalarınız hangi sahada olacak?

 

Güngör Şenkal: Yukarıda sözünü ettiğimiz karşılaştırmalı sözlük çalışmasından sonra, aynı formda Doğu Karadeniz Dilleri Karşılaştırmalı Sözlüğü çalışmaya da karar verdim. Sizin de katkılarınızın olduğu bu çalışma şu an basılmayı bekliyor.

 

Bu çalışmaları bölge bölge, Türkiye’de konuşulan bütün dilleri kapsayacak biçimde sürdürmeyi düşünüyorum. Kafamda, çocuklar için bir öykü, konularını şimdilik kendime saklayacağım bir sormaca ile bir derleme var.

 

 

 

Ali İhsan Aksamaz: Güngör Bey, siz de isterseniz, bu söyleşimizi sonlandıralım! Çok teşekkür ederim. Başka sorum yok, ancak sizin söyleyecekleriniz varsa, lütfen, onlardan da bahsedin. Sakalınız yere erişsin!

 

 

Güngör Şenkal: Kendisini komşusuyla her açıdan eşit gören; onun sevinçlerini olduğu kadar acılarını da paylaşabilen, haklarına sahip çıkanlara saygı gösterip destek olan bir toplum dileğini, bu yazı aracılığıyla okura iletmek istiyorum.

 

Bu söyleşiye beni değer gördüğünüz için size de teşekkürlerimi sunarım.

 

 

 

 

                                                                           

 

 

 

 “…şkurinaten uxonaroni dodgiteri k̆oçis şkurina gundunu …”

 

 

 

(Goʒ̆otkvala: Andğaneri Musafiri çkimi Gungor Şenkali ren. Gungor Şenkali dobadona çkinişi gamantanerepeşen. Gamiçkvineri ketabepe kuğun; ar şairi do ar mç̆aru. Ma muşi k̆ala ar int̆erviu dop̆i. Çkin mk̆ule-mk̆ule skidala muşişen do noçalişepe muşişen mk̆ule- mk̆ule molapşinit. Ali İhsan Aksamazi. 20 XII 2020)

 

+

 

Ali İhsan Aksamazi: Gungor Begi, ʒ̆oxle ç̆it̆a- ç̆it̆a skidala tkvanişen molamişinit, mu iqven! Sonuri ret? So yeçkindit? Namu nʒ̆opulapes igurit? Aʒ̆i so skidut? Mu mesleği giğunan?  Mu mesleği ikipt? Turkuli nenaşen çkva namu nenape giçkinan? Çileri reti? Berepe giqounani?

 

 

Gungor Şenkali:  Qoropeli Aksamazi, ar madulye ocağişi skiro yepçkindi. Madulye sinifişi mucadeleşi oşkes yepçkindi K̆aradeniz- Ereğlis. Aya aşo giʒ̆umert. Edo aşo ptkvaşiti, ar sebebi komiğun ma. Eyati giʒ̆vat: Emoraşi madulye sinifişi mucadeleşi doloxe moirdu çkimi şaxsobati, moro.  Emuşeni aya giʒ̆umert. Ekoni madulye sinifişi mucadeleten movirdi ma. Edo madulye sinifişi mucadelek memişvelu mordus.  Baba çkimişi ocaği T̆amt̆ruli ren. Zamanis doloxeni mohacirobaten, oçalişu şeni Zonguldak̆işi havzaşa mexterenan do dibargerenan. Oşke gurapa- gamantana doviguri K̆aradeniz-Ereğlişi Lises.1980 ʒ̆ana rt̆u, mağali gurapa- gamantana şeni Avust̆uryaşa komopti. Mara ak gurapa- gamantana şeni finansuri menceli va maqu. Emuşeniti madulye doviqvi do oçalişus kogevoç̆k̆i. Amuşk̆uleni gurapa- gamantanaşi skidala do madulyobaşi skidala p̆araleluro maqu. Andğaneri ndğasti ar k̆ele kovalişi para mogapu şeni t̆aksişi şoferi vore, majurani k̆eleti Anat̆oliaşi Universit̆et̆işi Turkuli Nena do Mç̆aralobaşi Burmeşi çodinoni semest̆rişi mamgure vore. ʒ̆oxleni orapes rt̆u, Anat̆oliaşi Universit̆et̆is Ek̆onimiati doviguri ma. Viyanaşi Universit̆et̆işi  Turkoloji do  Oryant̆alist̆ik̆uri Burmepesti  dersepe doviguri ma. Mtini giʒ̆vat na, aya burmepes doviguri ma, mara va maçodinu. Emuşeniti eşo giʒ̆umert ma.

 

‘Nena oçkinu, majurapeşi oğarğalu manişa oxoʒ̆onu do entepes manişa mtini nenaş gektiru ren’. Amk̆ata dulya ren nena oçkinu. Aşo ptkvat na,Turkuli nenaşen met̆a Almanuri nenati komiçkin. Aşo matkven ma. Ç̆iç̆it̆a İngilisuri nena komiçkin. Edo Alosmanuri dersepe şeniti tito semest̆riş morgvalis rt̆u, Arabuli do Farsuli nenapeti doviguri ma. Mara aya nena oçkinu va ren.

 

Ma sum bere komiqonun; entepeşen ok̆oʒ̆k̆eri vore do xvala- xvala pskidur ma.

 

 

 

 

Ali İhsan Aksamazi: Gungor Begi, komiçkin, gamiçkvineri xut ketabi kogiğunan. Amuşen met̆a majura şairepe k̆ala artot  gamiçkvineri oşkaruli ar çkva ketabi çkva kogiğunan. Aya ketabişi edit̆ori ren. Eşo miçkin ma. Gamiçkvineri iptineri jur noçalişe tkvani şiiriş ketabi ren: “Ar Xeşi Si” do “İzmoces doloskideri”. İptineri 1996 ʒ̆anas, majuraniti 2002 ʒ̆anas gamiçkvineren. Şiirepe didopeten namu temapeten ç̆arupt tkvan? Aya jur ketabi tkvanişen mk̆ule- mk̆ule molamişinit, mu iqven! 

 

 

Gungor Şenkali:  Çkimi şeni mç̆aralobaşi ç̆eşidepeşen şiiris umengaperi sva kuğun. Ma aşo komiçkin. Majura dulyapeşa toli va giğut̆asunon do şurdoguriten içalişaginon.Emoras  k̆ai şiirepe gaç̆aren. Mtini ptkvat na, aya dulya aşo ren. Çkvadoçkva mutupeşa toli do nosi giğut̆aşi, şiiri va gaç̆aren. Nç̆elaşi spero goşabğeri maqvaşi, nenaşçkinapaşen do xolosoni tarixişen ketabepe ok̆itxuk gza va momçaps çkimda şurdoguriten oç̆alişus do şiir oç̆arus.

 

Moxva ora do sva va giğut̆aşi do şurdoguriten va içalişaşi, çkar mutu va gaç̆aren. Çkar mutu va gaxvenen. Mk̆ule nenaten;  şiiri oç̆aruşi moxva ora do sva va maqu. Emuşeniti dido oraşen doni ma va  maç̆aru şiiri. Edo şiiri oç̆aru gale mevaşki ma. Mundes şiirişa goviktaminon, aʒ̆i aya va miçkin. Mara dğa momixtasunon do xolo şiiri oç̆aruşa goviktaminon ma. Aya k̆aixeşa giçkit̆an! Edo em dğalepe gomanç̆elen ma. Mis açkinen, t̆ek̆audobaşi ndğalepes, moro. 

 

Şiirepe çkimişi, mtini nenaten şiiri steri noç̆arepe çkimişi temapes kuğun mçire yelpaze. Mara didopeten qoropa, buncina do lamtinaluri sixint̆epeşen ambaepe meçaps şiiri çkimişi temak. Mk̆ule nenaten aşo matkven ma.

 

 

Ali İhsan Aksamazi: 2018 ʒ̆anas gamiçkvineri jur çkva ketabi kogiğunan. Berepe şeni ren aya jur ketabi tkvani: “Şiirişi Dobadona” do “Jvari giʒ̆vana, gale gamaxti”. Aya jur ketabi tkvanişenti molamişinit, mu iqven! Muk̆o ʒ̆aneri berepe şeni aya ketabepe?  Mu noğire  do mot̆ivasyoniten ç̆arit aya jur ketabi? Hele, miʒ̆vit, mu iqven!

 

 

Gungor Şenkali:  ʒ̆oxleşen bereluri nç̆aralobaşa toli miğut̆u ma. Emoras berepe şeni oç̆aru guris kodolomingonu. 

 

“Jvari giʒ̆vana, gale gamaxti” coxoni ketabi çkimiten, berepes  buncinaluri gomorgvaşi nç̆ela do qoropa meçamu mint̆u. Mesajepe aʒ̆ineri ti-çkimişen vardo, bere na vort̆i oraşi ti-çkimişen ren. Emuşeniki eşo varna aşo, beroba çkimişi gonoşinepeti gežin aya ketabis. 

 

“Şiirişi Dobadona” coxoni ketabi çkimiten, berepes şiiri oqoropapu mint̆u ma. Edo aya mot̆ivasyoniten dop̆çari aya ketabi. Aya ketabiten, berepes şiirepeşi doloxe ti-mutepeşi ažirenan do eya şiirepeşi şairepeti içinopan entepek. Ç̆eşidi muşiten, lai aya k̆etabis ar goçkvaneri  ç̆eşidi kuğun bereluri ç̆aralobaşi doloxe. Guris eşo momixteps.

 

Maartanik  didopeten 10-15 ʒ̆aneri berepes nucoxops. Majuranik 10 ʒ̆aneri berepesti, mordereresti ucoxops. Otkvalu minon, k̆arta k̆oçis aya ketabi qoropaten ak̆itxen. Emk̆ata ç̆eşidişen.

 

 

Ali İhsan Aksamazi: Gungor Begi, 2015 ʒ̆anas gamiçkvineri ar zit̆apuna kogiğunan. Aya noçalişe tkvanis coxons “Yulva do Omjoreyulva Anat̆oliaşi Nenapeşi Ok̆odgineri Zit̆apuna”.  Mk̆ule- mk̆ule aya noçalişe tkvanişi dolorenaşenti molamişinit, mu iqven!  Aya noçalişe mjoraşi teşa muç̆oşi gamaxtu?

 

 

Gungor Şenkali: Muslim Kabadayis gamiçkvineri ar ok̆odgineri zit̆apuna kuğun. “Yulva Uçamzoğaşi Diyalekt̆epeşi Ok̆odgineri Zit̆apuna (Geʒada)” coxons eya noçalişes. Eya noçalişek ilhami komomçu. Turkuli nenaşen met̆a Turkiyeşi majura nenape ar oraşen majuranişa ç̆it̆a varna dido yasağoni t̆es.  Mara p̆anda yasaği rt̆es. Mati amk̆ata dobadonaşi bere vore. Emuşeniti aya coğrafyaşi nenaluri xali k̆aixeşa miletis oʒ̆iru do aya speros ağani p̆ersp̆ek̆ifi oʒ̆opxuşi gzas gebdgiti.   Muslim Kabadayişi noçalişe  Uçamzoğaşen ambaroni rt̆u. Mati  Yulva do Omjoryulva Anat̆oliaşi Nenape viçalişi, mara arçkva speroşen.

 

İpti k̆ap̆et̆i suveri omordinu domaç̆irt̆u. Mtini nenaten, çkimi k̆ap̆et̆i suveri omordinu domaç̆irt̆u. Muk̆o zit̆a do aya zit̆ape mu p̆ersp̆ekt̆ifiten goşiʒxunasintu? Odude ketabepe do/ vana odude k̆oçepeşa muç̆o mevunç̆işamint̆u?  Ar-jur ʒadalaşk̆ule, noçalişeşi aʒ̆ineri format̆i mjoraş teşa kogamaxtu. Namtini magoşogorepek Turkiyeşi nenapeşi speros içalişapan. Edo aya zit̆apuna çkimiten emk̆ata magoşogorepes iptinero gamiçkvineri mat̆eryalepeten meşvelu mint̆u.

 

Ali İhsan Aksamazi: Majura noçalişe tkvanis coxons “Kurduli Mesele Oçodinu Şeni Şairepeşen Teklifepe”, 2010 ʒ̆anas gamiçkvineren. Aya ren oşkaruli noçalişe. Amʒikati aya oşkaruli noçalişen molamişinit, mu iqven!  Aya ketabi muç̆oşi mjoraşi teşa gamaxtu?

 

Gungor Şenkali:  “Kurduli Mesele Oçodinu Şeni Şairepeşen Teklifepe” coxoni noçalişe, şairepeşi simadapeten yeçkindu. İpti aya giʒ̆vat. Dobadonaşi Minoba Turkuli minobaten iʒ̆opxinu do eşoti ixvenu. Ar minobaten ʒ̆opxineri oxenʒ̆alekti Turkobaş met̆a majura minobasti do Turkuli nenaş met̆a nenapes  cumaloba va oʒ̆irasunt̆u. Aya aşikyari rt̆u. Oxenʒaleşi masiyaset̆epeşati, resmuri tarixişi k̆oçepeşati, op̆ort̆unist̆epeşati imendi va miğut̆an! Amk̆atapes k̆oçinobaşa sevda do vicdani va aqven. Aya k̆aixeşa miçkit̆u. Emuşenti emk̆ata k̆oçepes mutu va vak̆vandi. Mara Şairepes k̆oçinobaş xela do vicdani kuğunan. Aya ketabişen ʒ̆oxle eşo miçkit̆u. Emuşeniti şairepes Kurduli meseleşi oçodinu şeni teklifepe vak̆vandi ma. 150-şen dido şairis ar t̆ekst̆i mevunğoni. Edo aya noçalişe çkimi jur ʒ̆anaşen dido naqonu. Mara em şairepeşen xvala 6 vana 7 şairik nena gemiktiru ardogverdi ʒ̆anas. Em şairepeşi aya p̆at̆i xali kobžiri do şairepeşi coxoten oncğore maqu. Emuşeniti gamiçkvineri ketabişi goʒ̆otkvalas 150-şen dido vardo 100-şen dido şaiiris nenaşgektira vak̆vandi ya dopç̆ari. Uk̆ule AKP̆-şi  ‘Kurduli p̆erest̆roika’ yeçkinduşi, majura şairepeşen namtinepekti manişa do astaxolo nena gemiktures.  Nenaşgektirape emedeni  manžinu.

 

Aʒ̆iti ar tecrubeşen molagişinat: Masiyaset̆ek lamtinalaşi beciti p̆roblemepeşen molaşinaşi, aya xaliten lamtinaluri guramoba yeçkindun.  Edo aya xalik miletis nuşvels. Emorasti ʒ̆oxleşen şkurinaten uxonaroni dodgiteri k̆oçis şkurina gundunun. Edo  em k̆oçikti t̆ani muşi oʒ̆iruşi gzalepe gorups. Emk̆ata k̆oçepesti atkvenan simadape mutepeşi.

 

Oğarğalu şeni masiyast̆epeşa imendi giğut̆aşi, si gamantaneri va re. k̆anonepek gzas momças yado gza goraşi, si gamantaneri va re. Edo emk̆ata k̆oçis gamantanerişi tavri va aqven. Ma otkvalu minonki, cesaret̆i giğut̆an. K̆oçis oğarğaluşi  cesaret̆i va  uğut̆aşi,  moxva ora do çkvalepeşen çare  meşvens. Amk̆ata k̆oçişi tavriti k̆ai va ren. Ayati k̆aixeşa miçkit̆an.

 

Ali İhsan Aksamazi: Ağani ketabiş p̆rojepe giğunani? Pukironi ambarepe giğunani çkinda? Giğunan na, namu tematen gamiçkvinasunon?

 

 

Gungor Şenkali: “Yulva do Omjoreyulva Anat̆oliaşi Nenapeşi Ok̆odgineri Zit̆apuna” coxoni ketabi çkimişk̆ule, artneri format̆iten “Yulva Uçamzoğaşi Nenapeşi  Ok̆odgineri Zit̆apuna” oxaziruşi gzas gebdgiti.  Tkvanti mxuci momçit, aya noçalişe xaziri ren. Mundes gamaxtasunon, eya va miçkin aʒ̆i.

 

Aya noçalişes Turkiyeşi mteli muxurepeşi  mteli nenapeşen zit̆ape gežin. Xolo berepe şeni ar p̆aşura dop̆ç̆araminon. Tema muşi aʒ̆i va giʒ̆vat, ank̆et̆uri noçalişeşi gzasti gebdgiti ma. Ayati ak̆onari giçkit̆an, ak̆oneri dogibağunan.

 

 

Ali İhsan Aksamazi: Gungor Begi, tkvanti ginonan na, aʒ̆i voçadinat aya int̆erviu! Ma şukuri goğodapt. Çkva k̆itxala va miğun, mara tkvan otkvaluşi çkva nenape giğunan na, entepeşenti molamişinit, mu iqven! Pimpili dixaşa!

 

 

Gungor Şenkali: Ti- muşi manžagere muşi k̆ala k̆arta xalis ar na şinaps; muşi manžagereşi xelaten  xeleberi, derdi muşitenti derdoni na ren; hak̆k̆epe mutepeşi na gorupanpes hurmeti na oğodaps do numxvacups ar lamtinalaşi imendi miğun do aya mesaji mak̆itxales aya int̆erviuten ognapapu minon.

                                                                                      

Aya int̆erviu şeni, ma moxva mşinit, mati şukuri goğodapt.

 

 

                                                                           +                                     

 

(ლაზური )

 

 

 “... შქურინათენ უხონარონი დოდგითერი კოჩის შქურინა გუნდუნუ…”

 

 

 

(გოწოთქვალა: ანდღანერი მუსაфირი ჩქიმი გუნგორ შენქალი რენ. გუნგორ შენქალი დობადონა ჩქინიში გამანთანერეფეშენ. გამიჩქვინერი ქეთაბეფე ქუღუნ; არ შაირი დო არ მჭარუ. მა მუში კალა არ ინტერვიუ დოპი. ჩქინ მკულე-მკულე სქიდალა მუშიშენ დო ნოჩალიშეფე მუშიშენ მკულე- მკულე მოლაფშინით. ალი იჰსან აქსამაზი. 20 XII 2020)

 

+

 

ალი იჰსან აქსამაზი: გუნგორ ბეგი, წოხლე ჭიტა- ჭიტა სქიდალა თქვანიშენ მოლამიშინით, მუ იყვენ! სონური რეთ? სო ჲეჩქინდით? ნამუ ნწოფულაფეს იგურით? აწი სო სქიდუთ? მუ მესლეღი გიღუნან?  მუ მესლეღი იქიფთ? თურქული ნენაშენ ჩქვა ნამუ ნენაფე გიჩქინან? ჩილერი რეთი? ბერეფე გიყოუნანი?

 

 

გუნგორ შენქალი:  ყოროფელი აქსამაზი, არ მადულჲე ოჯაღიში სქირო ჲეფჩქინდი. მადულჲე სინიфიში მუჯადელეში ოშქეს ჲეფჩქინდი კარადენიზ- ერეღლის. აჲა აშო გიწუმერთ. ედო აშო ფთქვაშითი, არ სებები ქომიღუნ მა. ეჲათი გიწვათ: ემორაში მადულჲე სინიфიში მუჯადელეში დოლოხე მოირდუ ჩქიმი შახსობათი, მორო.  ემუშენი აჲა გიწუმერთ. ექონი მადულჲე სინიфიში მუჯადელეთენ მოვირდი მა. ედო მადულჲე სინიфიში მუჯადელექ მემიშველუ მორდუს.  ბაბა ჩქიმიში ოჯაღი ტამტრული რენ. ზამანის დოლოხენი მოჰაჯირობათენ, ოჩალიშუ შენი ზონგულდაკიში ჰავზაშა მეხთერენან დო დიბარგერენან. ოშქე გურაფა- გამანთანა დოვიგური კარადენიზ-ერეღლიში ლისეს.1980 წანა რტუ, მაღალი გურაფა- გამანთანა შენი ავუსტურჲაშა ქომოფთი. მარა აქ გურაფა- გამანთანა შენი фინანსური მენჯელი ვა მაყუ. ემუშენითი მადულჲე დოვიყვი დო ოჩალიშუს ქოგევოჭკი. ამუშკულენი გურაფა- გამანთანაში სქიდალა დო მადულჲობაში სქიდალა პარალელურო მაყუ. ანდღანერი ნდღასთი არ კელე ქოვალიში ფარა მოგაფუ შენი ტაქსიში შოфერი ვორე, მაჟურანი კელეთი ანატოლიაში უნივერსიტეტიში თურქული ნენა დო მჭარალობაში ბურმეში ჩოდინონი სემესტრიში მამგურე ვორე. წოხლენი ორაფეს რტუ, ანატოლიაში უნივერსიტეტის ეკონიმიათი დოვიგური მა. ვიჲანაში უნივერსიტეტიში  თურქოლოჟი დო  ორჲანტალისტიკური ბურმეფესთი  დერსეფე დოვიგური მა. მთინი გიწვათ ნა, აჲა ბურმეფეს დოვიგური მა, მარა ვა მაჩოდინუ. ემუშენითი ეშო გიწუმერთ მა.

 

‘ნენა ოჩქინუ, მაჟურაფეში ოღარღალუ მანიშა ოხოწონუ დო ენთეფეს მანიშა მთინი ნენაშ გექთირუ რენ’. ამკათა დულჲა რენ ნენა ოჩქინუ. აშო ფთქვათ ნა,თურქული ნენაშენ მეტა ალმანური ნენათი ქომიჩქინ. აშო მათქვენ მა. ჭიჭიტა ინგილისური ნენა ქომიჩქინ. ედო ალოსმანური დერსეფე შენითი თითო სემესტრიშ მორგვალის რტუ, არაბული დო Фარსული ნენაფეთი დოვიგური მა. მარა აჲა ნენა ოჩქინუ ვა რენ.

 

მა სუმ ბერე ქომიყონუნ; ენთეფეშენ ოკოწკერი ვორე დო ხვალა- ხვალა ფსქიდურ მა.

 

 

 

 

ალი იჰსან აქსამაზი: გუნგორ ბეგი, ქომიჩქინ, გამიჩქვინერი ხუთ ქეთაბი ქოგიღუნან. ამუშენ მეტა მაჟურა შაირეფე კალა ართოთ  გამიჩქვინერი ოშქარული არ ჩქვა ქეთაბი ჩქვა ქოგიღუნან. აჲა ქეთაბიში ედიტორი რენ. ეშო მიჩქინ მა. გამიჩქვინერი იფთინერი ჟურ ნოჩალიშე თქვანი შიირიშ ქეთაბი რენ: “არ ხეში სი” დო “იზმოჯეს დოლოსქიდერი”. იფთინერი 1996 წანას, მაჟურანითი 2002 წანას გამიჩქვინერენ. შიირეფე დიდოფეთენ ნამუ თემაფეთენ ჭარუფთ თქვან? აჲა ჟურ ქეთაბი თქვანიშენ მკულე- მკულე მოლამიშინით, მუ იყვენ! 

 

 

გუნგორ შენქალი:  ჩქიმი შენი მჭარალობაში ჭეშიდეფეშენ შიირის უმენგაფერი სვა ქუღუნ. მა აშო ქომიჩქინ. მაჟურა დულჲაფეშა თოლი ვა გიღუტასუნონ დო შურდოგურითენ იჩალიშაგინონ.ემორას  კაი შიირეფე გაჭარენ. მთინი ფთქვათ ნა, აჲა დულჲა აშო რენ. ჩქვადოჩქვა მუთუფეშა თოლი დო ნოსი გიღუტაში, შიირი ვა გაჭარენ. ნჭელაში სფერო გოშაბღერი მაყვაში, ნენაშჩქინაფაშენ დო ხოლოსონი თარიხიშენ ქეთაბეფე ოკითხუქ გზა ვა მომჩაფს ჩქიმდა შურდოგურითენ ოჭალიშუს დო შიირ ოჭარუს.

 

მოხვა ორა დო სვა ვა გიღუტაში დო შურდოგურითენ ვა იჩალიშაში, ჩქარ მუთუ ვა გაჭარენ. ჩქარ მუთუ ვა გახვენენ. მკულე ნენათენ;  შიირი ოჭარუში მოხვა ორა დო სვა ვა მაყუ. ემუშენითი დიდო ორაშენ დონი მა ვა  მაჭარუ შიირი. ედო შიირი ოჭარუ გალე მევაშქი მა. მუნდეს შიირიშა გოვიქთამინონ, აწი აჲა ვა მიჩქინ. მარა დღა მომიხთასუნონ დო ხოლო შიირი ოჭარუშა გოვიქთამინონ მა. აჲა კაიხეშა გიჩქიტან! ედო ემ დღალეფე გომანჭელენ მა. მის აჩქინენ, ტეკაუდობაში ნდღალეფეს, მორო. 

 

შიირეფე ჩქიმიში, მთინი ნენათენ შიირი სთერი ნოჭარეფე ჩქიმიში თემაფეს ქუღუნ მჩირე ჲელფაზე. მარა დიდოფეთენ ყოროფა, ბუნჯინა დო ლამთინალური სიხინტეფეშენ ამბაეფე მეჩაფს შიირი ჩქიმიში თემაქ. მკულე ნენათენ აშო მათქვენ მა.

 

 

ალი იჰსან აქსამაზი: 2018 წანას გამიჩქვინერი ჟურ ჩქვა ქეთაბი ქოგიღუნან. ბერეფე შენი რენ აჲა ჟურ ქეთაბი თქვანი: “შიირიში დობადონა” დო “ჟვარი გიწვანა, გალე გამახთი”. აჲა ჟურ ქეთაბი თქვანიშენთი მოლამიშინით, მუ იყვენ! მუკო წანერი ბერეფე შენი აჲა ქეთაბეფე?  მუ ნოღირე  დო მოტივასჲონითენ ჭარით აჲა ჟურ ქეთაბი? ჰელე, მიწვით, მუ იყვენ!

 

გუნგორ შენქალი:  წოხლეშენ ბერელური ნჭარალობაშა თოლი მიღუტუ მა. ემორას ბერეფე შენი ოჭარუ გურის ქოდოლომინგონუ. 

 

“ჟვარი გიწვანა, გალე გამახთი” ჯოხონი ქეთაბი ჩქიმითენ, ბერეფეს  ბუნჯინალური გომორგვაში ნჭელა დო ყოროფა მეჩამუ მინტუ. მესაჟეფე აწინერი თი-ჩქიმიშენ ვარდო, ბერე ნა ვორტი ორაში თი-ჩქიმიშენ რენ. ემუშენიქი ეშო ვარნა აშო, ბერობა ჩქიმიში გონოშინეფეთი გეძინ აჲა ქეთაბის. 

 

“შიირიში დობადონა” ჯოხონი ქეთაბი ჩქიმითენ, ბერეფეს შიირი ოყოროფაფუ მინტუ მა. ედო აჲა მოტივასჲონითენ დოპჩარი აჲა ქეთაბი. აჲა ქეთაბითენ, ბერეფეს შიირეფეში დოლოხე თი-მუთეფეში აძირენან დო ეჲა შიირეფეში შაირეფეთი იჩინოფან ენთეფექ. ჭეშიდი მუშითენ, ლაი აჲა კეთაბის არ გოჩქვანერი  ჭეშიდი ქუღუნ ბერელური ჭარალობაში დოლოხე. გურის ეშო მომიხთეფს.

 

მაართანიქ  დიდოფეთენ 10-15 წანერი ბერეფეს ნუჯოხოფს. მაჟურანიქ 10 წანერი ბერეფესთი, მორდერერესთი უჯოხოფს. ოთქვალუ მინონ, კართა კოჩის აჲა ქეთაბი ყოროფათენ აკითხენ. ემკათა ჭეშიდიშენ.

 

 

ალი იჰსან აქსამაზი: გუნგორ ბეგი, 2015 წანას გამიჩქვინერი არ ზიტაფუნა ქოგიღუნან. აჲა ნოჩალიშე თქვანის ჯოხონს “ჲულვა დო ომჟორეჲულვა ანატოლიაში ნენაფეში ოკოდგინერი ზიტაფუნა”.  მკულე- მკულე აჲა ნოჩალიშე თქვანიში დოლორენაშენთი მოლამიშინით, მუ იყვენ!  აჲა ნოჩალიშე მჟორაში თეშა მუჭოში გამახთუ?

 

გუნგორ შენქალი: მუსლიმ ქაბადაჲის გამიჩქვინერი არ ოკოდგინერი ზიტაფუნა ქუღუნ. “ჲულვა უჩამზოღაში დიჲალექტეფეში ოკოდგინერი ზიტაფუნა (გეცადა)” ჯოხონს ეჲა ნოჩალიშეს. ეჲა ნოჩალიშექ ილჰამი ქომომჩუ. თურქული ნენაშენ მეტა თურქიჲეში მაჟურა ნენაფე არ ორაშენ მაჟურანიშა ჭიტა ვარნა დიდო ჲასაღონი ტეს.  მარა პანდა ჲასაღი რტეს. მათი ამკათა დობადონაში ბერე ვორე. ემუშენითი აჲა ჯოღრაфჲაში ნენალური ხალი კაიხეშა მილეთის ოწირუ დო აჲა სფეროს აღანი პერსპეკიфი ოწოფხუში გზას გებდგითი.   მუსლიმ ქაბადაჲიში ნოჩალიშე  უჩამზოღაშენ ამბარონი რტუ. მათი  ჲულვა დო ომჟორჲულვა ანატოლიაში ნენაფე ვიჩალიში, მარა არჩქვა სფეროშენ.

 

იფთი კაპეტი სუვერი ომორდინუ დომაჭირტუ. მთინი ნენათენ, ჩქიმი კაპეტი სუვერი ომორდინუ დომაჭირტუ. მუკო ზიტა დო აჲა ზიტაფე მუ პერსპექტიфითენ გოშიცხუნასინთუ? ოდუდე ქეთაბეფე დო/ ვანა ოდუდე კოჩეფეშა მუჭო მევუნჭიშამინტუ?  არ-ჟურ ცადალაშკულე, ნოჩალიშეში აწინერი фორმატი მჟორაშ თეშა ქოგამახთუ. ნამთინი მაგოშოგორეფექ თურქიჲეში ნენაფეში სფეროს იჩალიშაფან. ედო აჲა ზიტაფუნა ჩქიმითენ ემკათა მაგოშოგორეფეს იფთინერო გამიჩქვინერი მატერჲალეფეთენ მეშველუ მინტუ.

 

ალი იჰსან აქსამაზი: მაჟურა ნოჩალიშე თქვანის ჯოხონს “ქურდული მესელე ოჩოდინუ შენი შაირეფეშენ თექლიфეფე”, 2010 წანას გამიჩქვინერენ. აჲა რენ ოშქარული ნოჩალიშე. ამციქათი აჲა ოშქარული ნოჩალიშენ მოლამიშინით, მუ იყვენ!  აჲა ქეთაბი მუჭოში მჟორაში თეშა გამახთუ?

 

გუნგორ შენქალი:  “ქურდული მესელე ოჩოდინუ შენი შაირეფეშენ თექლიфეფე” ჯოხონი ნოჩალიშე, შაირეფეში სიმადაფეთენ ჲეჩქინდუ. იფთი აჲა გიწვათ. დობადონაში მინობა თურქული მინობათენ იწოფხინუ დო ეშოთი იხვენუ. არ მინობათენ წოფხინერი ოხენწალექთი თურქობაშ მეტა მაჟურა მინობასთი დო თურქული ნენაშ მეტა ნენაფეს  ჯუმალობა ვა ოწირასუნტუ. აჲა აშიქჲარი რტუ. ოხენცალეში მასიჲასეტეფეშათი, რესმური თარიხიში კოჩეფეშათი, ოპორტუნისტეფეშათი იმენდი ვა მიღუტან! ამკათაფეს კოჩინობაშა სევდა დო ვიჯდანი ვა აყვენ. აჲა კაიხეშა მიჩქიტუ. ემუშენთი ემკათა კოჩეფეს მუთუ ვა ვაკვანდი. მარა შაირეფეს კოჩინობაშ ხელა დო ვიჯდანი ქუღუნან. აჲა ქეთაბიშენ წოხლე ეშო მიჩქიტუ. ემუშენითი შაირეფეს ქურდული მესელეში ოჩოდინუ შენი თექლიфეფე ვაკვანდი მა. 150-შენ დიდო შაირის არ ტექსტი მევუნღონი. ედო აჲა ნოჩალიშე ჩქიმი ჟურ წანაშენ დიდო ნაყონუ. მარა ემ შაირეფეშენ ხვალა 6 ვანა 7 შაირიქ ნენა გემიქთირუ არდოგვერდი წანას. ემ შაირეფეში აჲა პატი ხალი ქობძირი დო შაირეფეში ჯოხოთენ ონჯღორე მაყუ. ემუშენითი გამიჩქვინერი ქეთაბიში გოწოთქვალას 150- შენ დიდო ვარდო, 100-შენ დიდო შაირის ნენაშგექთირა ვაკვანდი ჲა დოპჭარი. უკულე აქპ-ში  ‘ქურდული პერესტროიქა’ ჲეჩქინდუში, მაჟურა შაირეფეშენ ნამთინეფექთი მანიშა დო ასთახოლო ნენა გემიქთურეს.  ნენაშგექთირაფე ემედენი  მანძინუ.

 

აწითი არ თეჯრუბეშენ მოლაგიშინათ: მასიჲასეტექ ლამთინალაში ბეჯითი პრობლემეფეშენ მოლაშინაში, აჲა ხალითენ ლამთინალური გურამობა ჲეჩქინდუნ.  ედო აჲა ხალიქ მილეთის ნუშველს. ემორასთი წოხლეშენ შქურინათენ უხონარონი დოდგითერი კოჩის შქურინა გუნდუნუნ. ედო  ემ კოჩიქთი ტანი მუში ოწირუში გზალეფე გორუფს. ემკათა კოჩეფესთი ათქვენან სიმადაფე მუთეფეში.

 

ოღარღალუ შენი მასიჲასტეფეშა იმენდი გიღუტაში, სი გამანთანერი ვა რე. კანონეფექ გზას მომჩას ჲადო გზა გორაში, სი გამანთანერი ვა რე. ედო ემკათა კოჩის გამანთანერიში თავრი ვა აყვენ. მა ოთქვალუ მინონქი, ჯესარეტი გიღუტან. კოჩის ოღარღალუში  ჯესარეტი ვა  უღუტაში,  მოხვა ორა დო ჩქვალეფეშენ ჩარე  მეშვენს. ამკათა კოჩიში თავრითი კაი ვა რენ. აჲათი კაიხეშა მიჩქიტან.

 

ალი იჰსან აქსამაზი: აღანი ქეთაბიშ პროჟეფე გიღუნანი? ფუქირონი ამბარეფე გიღუნანი ჩქინდა? გიღუნან ნა, ნამუ თემათენ გამიჩქვინასუნონ?

 

 

გუნგორ შენქალი: “ჲულვა დო ომჟორეჲულვა ანატოლიაში ნენაფეში ოკოდგინერი ზიტაფუნა” ჯოხონი ქეთაბი ჩქიმიშკულე, ართნერი фორმატითენ “ჲულვა უჩამზოღაში ნენაფეში  ოკოდგინერი ზიტაფუნა” ოხაზირუში გზას გებდგითი.  თქვანთი მხუჯი მომჩით, აჲა ნოჩალიშე ხაზირი რენ. მუნდეს გამახთასუნონ, ეჲა ვა მიჩქინ აწი.

 

აჲა ნოჩალიშეს თურქიჲეში მთელი მუხურეფეში  მთელი ნენაფეშენ ზიტაფე გეძინ. ხოლო ბერეფე შენი არ პაშურა დოპჭარამინონ. თემა მუში აწი ვა გიწვათ, ანკეტური ნოჩალიშეში გზასთი გებდგითი მა. აჲათი აკონარი გიჩქიტან, აკონერი დოგიბაღუნან.

 

 

ალი იჰსან აქსამაზი: გუნგორ ბეგი, თქვანთი გინონან ნა, აწი ვოჩადინათ აჲა ინტერვიუ! მა შუქური გოღოდაფთ. ჩქვა კითხალა ვა მიღუნ, მარა თქვან ოთქვალუში ჩქვა ნენაფე გიღუნან ნა, ენთეფეშენთი მოლამიშინით, მუ იყვენ! ფიმფილი დიხაშა!

 

 

გუნგორ შენქალი: თი- მუში მანძაგერე მუში კალა კართა ხალის არ ნა შინაფს; მუში მანძაგერეში ხელათენ  ხელებერი, დერდი მუშითენთი დერდონი ნა რენ; ჰაკკეფე მუთეფეში ნა გორუფანფეს ჰურმეთი ნა ოღოდაფს დო ნუმხვაჯუფს არ ლამთინალაში იმენდი მიღუნ დო აჲა მესაჟი მაკითხალეს აჲა ინტერვიუთენ ოგნაფაფუ მინონ.

                                                                                      

აჲა ინტერვიუ შენი, მა მოხვა მშინით, მათი შუქური გოღოდაფთ.

+

[Önerilen Okumalar: Abdullah Onay: “Annelerin ninnilerinden spikerin okuduğu habere kadar…”, hayvanlarinaynasinda.wordpress.com/ circassiancenter.com.tr/ sonhaber.ch; Ali Çurey, “Adige Radyosu, 90 yılı aşkın bir zamandır Adigece yayın yapıyor!”, circassiancenter.com, 11. XII. 2019; A. Cengiz Büker: “Roman, edebiyatın en ileri dalıdır!”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr, 25. VI. 2024;    Ayşe Pişkin : “Teknolojiyi de kullanarak başarı olacağız!”, circassiancenter.com.tr, 24. XI.  2018; Balkar Selçuk: “Dil insanın evidir…”, circassiancenter.com.tr, 24. XI. 2018; Esat Korkmaz: “Hepimiz biliyoruz ki küresel kültür bir vaatten çok, bir tehdit artık!”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr, 19. IV. 2022;  Güngör Şenkal, “Doğu ve Güneydoğu Anadolu Dilleri Karşılaştırmalı Sözlüğü”, Kurgu Kültür Merkezi, İstanbul, 2015; Güngör Şenkal, “Doğu Karadeniz Dilleri Karşılaştırmalı Sözlüğü”, Klaros Yayınları, Ankara, 2021; Güngör Şenkal: "Her dil kendi konuşurlarının ihtiyaçlarını karşılayacak kadar gelişkindir", sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr, 19. II. 2025; Hıdır Eren: "Hepinize Munzur ırmağının kıyısından selâmlar”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr, 11. VI. 2019; İbrahim Seven: “Süryaniler çok eski zamandan beri yerleşik bir toplum!”, circassiancenter.com.tr/ sonhaber.ch, 4. XII. 2018; İbrahim Sediyani: “Erdemliler bağnazlardan daha cesur olmadığı müddetçe dünyada fanatizm, kör boğazlaşma, ifsad ve savaşlar bitmeyecektir!”, sonhaber.ch/ sediyani.com, 15. V. 2020; Kuban Seauhmann, “Sovyet Devrimi olmasaydı, dünya üzerinde Adigece diye bir dil kalmazdı”, circassiancenter.com/ sonhaber.ch, 12. II. 2020; Kuban Seauhmann: “2- 3 kuşak sonra Adigece’yi Türkiye’de konuşacak kimseyi bulamayacaksınız!”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr,  23. I. 2022; Meryem Nazlı: “Herkes hayatta her zaman direngen olsun!”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr, 3. XII. 2018; Mesut Kara: “Sinema hayattır, hayatı güzelleştirme, dönüştürme araçlarıdır!”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr, 4. IV. 2022; Murat Murğulişi, “Kardeş Diller Sözlüğü”, Lazika Yayın Kollektifi, İstanbul, 2013; Murat Özden,"Ali İhsan Aksamaz: Asimilasyon siyasî bir tercihti. Karşı duruş da politik tavır almayı gerektirir!/ Ben Etnik Partilere Karşıyım!”, 11. VII. 2015/ sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr; (Murat Özden,"Çerkes Siyasallaşmanın Öncüleri", Apra Yayıncılık, İstanbul, 2018); Murat Özden: “Asimilasyonu Mısır’daki Sağır Sultan da biliyor!”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr,  20. XII. 2021; Murat Özden: “Maksıme içeriği nedeniyle yüksek bir enerji içeceğidir!”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr, 10. VI. 2022; Münevver Mine Bağ: “İnsanlar, ruhsal bir varlık olarak teknoloji ve yapay zekânın çok gerisinde kaldılar!”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr, 20. X. 2024; Müslüm Kabadayı, “Doğu Karadeniz Lehçeleri Karşılaştırmalı Sözlüğü (Deneme)”, Gelenek Dünya Yayıncılık, İstanbul, 2001; Özhan Öztürk: “Akademisyenler için de faydalı kitaplar ortaya çıkardım!”, sonhaber.ch, 09. III. 2020;    Sadık Müfit Bilge :“Yeryüzündekilere merhamet etmeyenlere, Allah da merhamet etmez”, circassiancenter.com , 07. VIII .2019; Veli Aydın: “Komünist Düşünce; Kurtuluş Yolunu Aydınlatıyor ve Çözüm Yollarını Gösteriyor!”, circassiancenter.com/ sonhaber.ch, 9. IX. 2019; Yalçın Karadaş: “Ezberleri Bozmamız Gerekiyor!”, circassiancenter.com.tr, 19. XII. 2018; Yalçın Karadaş: “Gerçekler, saptırılarak, yok sayılarak yok olmaz!”, sonhaber.ch/ circassiancenter.com.tr/ gurcuhaber.com, 12. I. 2022; Yasin Aslan: "Bilgi kuvvettir... Bakmak farklı şeydir, görmek başka!”, circassiancenter.com.tr, 27. VIII. 2019; Yusuf Altunok’un Ali İhsan Aksamaz ile söyleşisi, ajanskafkas.com, 1-3. VI. 2015]

 

aksamaz@gmail.com

 

 

 

 https://sonhaber.ch/soylesi-turkce-lazca-%E1%83%9A%E1%83%90-%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98/

 

https://www.circassiancenter.com/tr/korkuyla-sessiz-kalanin-korkusu-kayboldu-soylesi-turkce-lazca-%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98/

Tarık Cemal Kutlu (1944- 2004)

 

Tarık Cemal Kutlu (1944- 2004)

 

Çeçen Aydını Tarık Cemal Kutlu 1944’de Kahramanmaraş- Çardak’ta dünyaya geldi. Çeçenlerin Dişnuo boyundandır. İlk ve orta öğrenimini Kahramanmaraş’ta tamamladı. 1971’de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu. Aynı yıl fakültenin ‘Son Çağ Tarihi Kürsüsü’nde doktora öğrencisi oldu. Mezun olduğu okulun Seminer Kütüphanesinde memurluk yaptı. Askerlik hizmetini Yedek Subay olarak Ankara’da tamamladı. Ardından Millî Eğitim Bakanlığı tarafından İstanbul- Vefa Lisesi’ne Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni olarak tayin edildi. Bu okulda 27 yıl boyunca öğretmen ve idareci olarak görev yaptı. 1990’da kendisine YÖK tarafından ‘Türk Filologu’ unvanı verildi. 1996’da kendi isteğiyle emekli oldu. Evli ve iki evlât babasıdır.

 

 ‘KUZEY KAFKASYA’, ‘KAFKASYA GERÇEĞİ’ , ‘ARGUN’, ‘ÇEÇENİSTAN’, ‘YENİ KAFKASYA’, ‘KAFKASYA YAZILARI’ , ‘MÜLKİYELİLER BİRLİĞİ’, ‘TARİH VE TOPLUM’ GİBİ PERİYODİK YAYINLARIN YANISIRA ‘ANKARA EKSPRES’  ‘TERCÜMAN’ VE ‘CUMHURİYET’  GİBİ GAZETELERDE DE TELİF YA DA TERCÜME ÇALIŞMALARI YAYINLANDI

 

 

Fedakâr ve üretken bir Aydın ve bir öğretmen olan Tarık Cemal Kutlu’nun hayatı zorluklarla geçti; günlük hayatta ve kültürel çalışmalarında aşması gereken sayısız engel vardı. İnternetin olmadığı, haberleşme ve iletişimin bugüne oranla hiç de rahat olmadığı bir ortamda, yani  Soğuk Savaş Dönemi’nde Türkiye gibi Sovyetler Birliği’ne sıfır kilometrede düşman bir ülkede etnik konuları araştırmak, kaynaklara ulaşmak hemen hemen imkânsızdı. Ancak Tarık Cemal Kutlu, her kanal ve olanağı zorlayarak ulaştığı eserlerden faydalanarak taş üstüne taş koymaya çalıştı ve başarılı oldu.

1970’den 1978’e kadar Kuzey Kafkasyalılar Kültür Derneği’nin yayın organı olan ‘Kuzey Kafkasya Kültür Dergisi’nin sorumlu yazı işleri müdürlüğünü üstlendi. Tarık Cemal Kutlu, Kafkasya ve Kafkas kültürüne ilişkin çalışmaları yayınladı ve yayınlanmasına öncülük etti.  Çeşitli televizyon programlarına katıldı. 1998’de  Çeçen- İçkerya Cumhuriyeti Devlet İlimler Akademisi’ne Onur Üyesi seçildi. İstanbul’daki ‘Çeçen Dayanışma Komitesi’nde aktif rol aldı.

 

 

TELİF VE TERCÜME BİRÇOK ESERİ TÜRK OKURUYLA BULUŞTURDU

 

Esas olarak Sovyetler Birliği döneminde oluşturulan ve gelişen Yazılı Çeçen Edebiyatı’yla ilgili olarak  Чечено-Ингушская АССР/ Çeçen- İnguşya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nde yayınlanmış kitapları çeşitli kanallardan edinen Tarık Cemal Kutlu çalışkanlığı ve azmi sayesinde Kiril Alfabesi temelli Çeçen Alfabesi’ni öğrendi ve anadilini geliştirdi. Anadili Çeçenceyi de, Türkçeyi de sahiplenir, her iki dili de aynı derece iyi konuşur ve yazardı. Yalnızca Çeçencenin değil, Türkiye’nin diğer anadillerinin de yaşa(tıl)ması konusunda çok değerli fikirlere ve öngörülere sahipti. Son yıllarını Çeçen Dili ve Edebiyatı’yla ilgili ciddî çalışmalara vakfetti.  

Tarık Cemal Kutlu, Türkiye’nin bir gün mutlaka demokratikleşeceğine ve Millî Eğitim Bakanlığı’nın da bütün anadillerine lâyıkıyla sahip çıkacağına inanıyor ve Aydınların kendilerini gündelik siyasetin girdabına gönüllü olarak bırakmak yerine anadilleriyle ilgili temel kitapları hazırlamalarını ve yayınlatmalarını ısrarla tavsiye ediyordu.

 

VEFÂTINDAN SONRA ANISINA YAYINLANAN KİTAP

 

25 Kasım 2004’de kötü hastalığa yenilik düştü ve tedavi gördüğü Çapa Tıp Fakültesi’nde aramızdan ayrıldı. Tarık Cemal Kutlu, ardında sayısız ciddî çalışma ve insanî mesajlar bırakarak bu dünyadan gitti.

Yayınlanmış telif/ tercüme kitapları: “Umar Ela’nın Hünerleri” (Dilmen Kitabevi, İstanbul, 1984); “Üç Kardeş” (Taymin Biybolat, Dilmen Kitabevi, İstanbul, 1985); “Zelimhan” (Mohmad Mamakayev, E Yayınları, İstanbul, 1985; Anka Yayınları, İstanbul, 2002); “İmam Şamil’in Gazavatı” (Tahir’ül Karakhi, Gözde Kitaplar Yayınevi, İstanbul, 1987); “Kafkasya Müridizmi” (Aytek Kundukh, Gözde Kitaplar Yayınevi, İstanbul, 1987); “İmam Mansur” (Bayrak Yayımcılık, İstanbul, 1987);  “Çeçenya ’95” (İngilizce özet: Ali İhsan Aksamaz; Kafkas- Çeçen Dayanışma Komitesi Yayını, İstanbul, 1995); “Çeçen Atasözleri/ Noxciyn Kicanas” (Çardak Kültür Derneği Yayını, İstanbul, 2003);  “Çeçen- İnguş Halkıyla Rusya Arasındaki İlişkiler” ( Yavus Ahmadov, Sorun Yayınları, İstanbul, 2000); “Ekim’in Yetiştirdikleri” (Moxhmad Sulayev, Sorun Yayınları, İstanbul,2001); “Çeçen Masalları” (Siracdin Elmurzayev, Okyanus Yayınevi, İstanbul, 2001); “Çeçen Masalları” (Anka Yayınları, İstanbul, 2004); “Çeçen Direniş Tarihi” (Anka Yayınları, İstanbul, 2005); “Çeçen Nart Efsaneleri” (Anka Yayınları, İstanbul, 2009).

 Kitaplaştırılmayı bekleyen telif/ tercüme çalışmaları: “(Yaklaşık 25 bin kelimelik) Çeçence- Türkçe Sözlük”; “Çeçence Hayvan Adları Sözlüğü”; “ Çeçence Bitki Adları Sözlüğü”, Çeçen Gramer Terimleri Sözlüğü”; “(İ. Arsanov’dan) Çeçen Dilbilgisi”. (23 XII 2020)

  

ALİ İHSAN AKSAMAZ, HALDUN ÖZKAN, TARIK CEMAL KUTLU, MERYEM KUTLU (FATİH/ ÇİFTE KUMRULAR,  2004)

LOWZAR’IN TARIK CEMAL KUTLU’YU ANMA PROGRAMI; NURAY GÖK AKSAMAZ, ALİ İHSAN AKSAMAZ, YALÇIN KARADAŞ, ALİ BOLAT (TOPKAPI HOLIDAY INN/ 22 XI 2009) 

 

 (Önerilen okumalar: Ali İhsan Aksamaz, “Kafkasya Masalları”, sonhaber.ch,  7 III 2020; Dördüncü Demokratik Eğitim Kurultayı (Ön Rapor/ Ek 4: Eğitimde Ayrımcılıklara Tanıklıklar), Eğitim Sen Yayını, Ankara, 2004;  Erol Yıldır, “Tarık Cemal Kutlu Armağanı”, Lowzar,Yeni Dünya Yayıncılık, İstanbul, 2009; Haldun Özkan- Ali İhsan Aksamaz, “İçimizden Biri: Tarık Cemal Kutlu”,  Nart Dergisi, sayı 39, İstanbul, 2004; Hayri Ersoy, “Dili, Edebiyatı ile Çerkesler (Tarık Cemal Kutlu, “Dili, Edebiyatı ve Tarihi ile Çeçenler)”, Nart Yayıncılık, İstanbul, 1993;   İhsan Berkhan, “Tarık Cemal Kutlu”, ihsanberkhan.com.tr, 25 XI 2019; Nail Sönmez, “Tarık Cemal Kutlu Anısına”, ickerya.com, 21 IV 2020; Sefer E. Berzeg, “Kafkas Diasporası’nda Edebiyatçılar ve Yazarlar Sözlüğü”, Kafkasya Gerçeği Yayınları, Samsun, 1995.)

 

Ali İhsan Aksamaz

aksamaz@gmail.com

 [Önerilen Okuma: George Hewitt, Ali İhsan Aksamaz (Çeviren:) “Çeçenler ve Komşuları” Birikim Sosyalist Kültür Dergisi, Sayı 78, Ekim 1995.]

 https://sonhaber.ch/tarik-cemal-kutlu-1944-2004/

http://circassiancenter.com/tr/tarik-cemal-kutlu-1944-2004/

 

 

 

 

 

“Sarpi Moleni” yayınlandı

 

 

 

“Sarpi Moleni” yayınlandı

 

Laz Aydınlarından Bayram Ali Özşahin’in “Sarpi Moleni/ სარფი მოლენი” adlı kitabı geçtiğimiz günlerde yayınlandı. Kitabın tam adı; “Lazuri Şiirepe do Ç̆arepe-  Sarpi Moleni” (“ლაზური შიირეფე დო ჭარეფე- სარფი მოლენი/ Lazca Şiir ve Yazılar- Bu Taraftaki Sarp)”.  

Bu eşsiz çalışma, önemli Lazca çalışmalara imza atan “Laz Enstitüsü/ Lazika Yayın Kollektifi” tarafından yayınlandı. Kitap, Onur Kahveci tarafından yayıma hazırlanmış ve kapak tasarımı da İsmail Bucak̆lişi’ye ait. “

 BAYRAM ALİ ÖZŞAHİN’İN DAHA ÖNCEKİ ÇALIŞMASI

 

Lazcaya son derece hâkim olan Bayram Ali Özşahin’in daha önceki çalışması,“Lazuri- Turkuri/ Turkuri- Lazuri Nenapuna” (ლაზური- თურქური/ თურქური- ლაზური ნენაფუნა “/ “Lazca- Türkçe/ Türkçe- Lazca Sözlük) birkaç yıl önce yine “Lazika Yayın Kollektifi” tarafından İstanbul’da yayınlanmıştı.

Bayram Ali Özşahin’in bu sözlük çalışması hem Moleni Sarpi’den hem de Meleni Sarpi’den  (yani hem Türkiye tarafındaki Sarp köyünden hem de Gürcistan tarafındaki Sarpi köyünden) derlediği Lazca kelimelerden oluşuyor.

 BAYRAM ALİ ÖZŞAHİN, LAZCA ÇALIŞMALARIYLA ÜLKEMİZİN KÜLTÜREL ZENGİNLİĞİNE KATKIDA BULUNUYOR

 

Bayram Ali Özşahin, 12 Mayıs 1956’da Hopa’nın Sarp köyünde, Moleni Sarpi’de dünyaya geldi. İlkokula gidene kadar yoğun olarak Lazca konuşulan bir çevrede büyüdü. İlkokulu Sarp(i) köyünde okudu. Ortaokulun ilk sınıfını Noğedi’de, diğer sınıflarını ise Hopa’da tamamladı. Liseyi Haydarpaşa Lisesi’nde okudu fakat Hopa Lisesi’nden mezun oldu.

İstanbul’da bir emekçi olarak çalışmaya başlayan Bayram Ali Özşahin günümüzde emekli ve Meleni/ Moleni Sarpi ile bağlantısını hiç kopartmadan İstanbul’da yaşıyor. Lazca önemli eserleri gün yüzüne çıkararak hem anadiline ve kimliğine sahip çıkıyor hem de Türkiye’nin demokratikleşmesine önemli katkılarda bulunuyor. (20 XII 2020)

(Önerilen okumalar: Ali İhsan Aksamaz, “Dünden Bugüne Lazca Gramer ve Sözlük Çalışmaları”, sonhaber.ch, 28 II 2020;  Ali İhsan Aksamaz, “Yürekli Bir Laz Kadını/ Bedia Hala”, sonhaber.ch, 6  VI 2020; Ali İhsan Aksamaz, “Bir Kitap: Lazca deyimler ve atasözleri”, sonhaber.ch, 19 VII  2020;  Ali İhsan Aksamaz, “Munir Yılmaz Avcı (1939- 2016), sonhaber.ch,  16 XII 2020)

 

Ali İhsan Aksamaz

aksamaz@gmail.com

 

 https://sonhaber.ch/sarpi-moleni-yayinlandi/

http://gurcuhaber.com/2020/12/20/sarpi-moleni-yayinlandi%e1%83%9a%e1%83%90%e1%83%96%e1%83%a3%e1%83%a0%e1%83%98-%e1%83%97%e1%83%a3%e1%83%a0%e1%83%a5%e1%83%a3%e1%83%a0%e1%83%98-%e1%83%97%e1%83%a3%e1%83%a0%e1%83%a5/

http://circassiancenter.com/tr/sarpi-moleni-yayinlandi/

Munir Yılmaz Avcı (1939- 2016)

 

 

Munir Yılmaz Avcı (1939- 2016)

 

Munir Yılmaz Avcı 1939’da Hopa’nın Azlağa köyünde doğdu. İlkokula Azlağa’da başladı. İlkokulu, ortaokulu ve Yapı Sanat Enstitüsünü Rize’de okudu. 1960’da Erzurum İnşaat Tekniker Okulu’ndan mezun oldu.

Askerlik hizmetini yedek subay- öğretmen olarak Gelibolu’da tamamladı. Ardından İzmit- SEKA Kâğıt Fabrikası’nda çalıştı. 1968’de İstanbul- Yıldız Yüksek Teknik Okulu İnşaat Mühendisliği Bölümünden mezun oldu.

Ardından Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü Safranbolu-Bartın yolu şantiye şefi olarak çalışmaya başladı. 1975’den başlamak üzere Karabük Demir Çelik İşletmeleri bünyesindeki İnşaat ve Etüd- Plânlama Müdürlüklerinde 20 yıl çalıştı. 1995’de çalıştığı kurumun özelleştirilmesiyle emekli oldu ve İzmit’e yerleşti

 

MUNİR YILMAZ AVCI, LAZCA ÖNEMLİ ÇALIŞMALARA DA ÖNCÜLÜK ETTİ

 

Soğuk Savaş yılları sebebiyle hiçbir kurumsal desteğe sahip olamayan Lazcanın günbegün yok oluşunu gören ve bu sebeple çok üzülen Munir Yılmaz Avcı, Lazca yazma çabalarını uzun yıllar boyunca kendi başına sessiz- sedasız yürütür.

1993’de, “Ogni Kültür Dergisi”nin İstanbul’daki birkaç Laz Aydını tarafından yayınlanması Munir Yılmaz Avcı’yı çok sevindirir.  Hemen “Ogni Kültür Dergisi”ne bir mektup gönderir.

Munir Yılmaz Avcı’nın o mektubu “Ogni Kültür Dergisi”nin 1994/4. sayısında yayınlanır:

“Değerli Ogni Ailesi,  adresinizi ve derginizi ancak elime geçirebildim. Tebrikler…Tebrikler… Bravo. Benim 20- 25 yıldır rüyalarıma giren bir olayı gerçekleştirdiniz.  Kendi kültürümüzün yavaş yavaş yok oluşunu seyretmek ne acı. Böylesi ulvî bir görevin öncülüğünü yapmayı ne çok arzu etmişimdir. İnanın tahmin edemezsiniz.  Tabi bu bir güç ve cesaret işidir. Demokrasinin gereği olarak kültürümüze kavuşabileceğimiz günleri beklerken ben de yıllar yılı boş durmayıp bir takım deneme yazılarımla Lazcayı yaşatmaya çalıştım.

Tabii ki önceleri bir takım semboller kullandım. Daha sonra Tzitaşi İskender’in kitabından düzenlediğim alfabeyi ve en son olarak da “Parpali’ (adlı dergi)den aldığım kendi yazımızı kullanmaya başladım.

Sayın Ogni Ailesi, “Ogni Dergisi” bir öncüdür. İlk etapta bir takım eksiği olacaktır. Ancak her geçen gün daha iyi ve daha güzele gideceğine inanmaktayız. Sonsuz başarılar dilerim.”

“Ogni Kültür Dergisi”nin 5. sayısında Munir Yılmaz Avcı’nın Lazca bir şiiri yer alır: “Fak̆fuk̆işi Foni”. “Ogni Kültür Dergisi”nin 6. sayısına da uzunca bir şiir gönderir: “Oxori Çkini/ Evimiz”. Aynı zamanda “Ogni Kültür Dergisi”nin gönüllü tanıtıcısı olur ve dergiye aboneler de kaydeder.

 “Ogni Kültür Dergisi”nin yayın hayatına başlamasıyla birlikte, Munir Yılmaz Avcı bütün mesaisini daha bir canla- başla Lazcanın yaşatılması çabalarına verir. Sonraki yıllarda Lazca kitapları da yayınlanacaktı.

 

 ‘DOĞU KARADENİZLİLER HİZMET VAKFI’NIN YAYIN ORGANI ‘SİMA’NIN YAZI İŞLERİ MÜDÜRLÜĞÜNÜ DE ÜSTLENDİ (2000- 2009)

 

Soğuk Savaş yıllarının sona ermesi, ‘Sarp Sınır Kapısı’nın açılması, Almanya’daki bazı Laz gençlerinin kendi anadilleri ve kültürlerine yönelik çalışmalara katılmaları, İstanbul’da “Ogni Kültür Dergisi”nin yayınlanması ve artık Türkiye’nin göreceli de olsa demokratikleşme sürecine girmesi Münir Yılmaz Avcı’yı da etkiler ve İzmit ve çevresinde yaşayan Laz Aydınlarıyla örgütlenme ve kurumsallaşma çalışmalarına katılır. Sayısız toplantı yapılır ve sonunda da bir vakıf kurmaya karar verilir. Orhan Bayramin, Mecit Çakırusta, Vecdi Cihangir, İbrahim Pir, Sezai Bayboğa ve Munir Yılmaz Avcı vakfın müteşebbis heyetini oluşturur. Böylece de 26 XII 1996’da “Sima- Doğu Karadenizliler Hizmet Vakfı” resmen İzmit’te kurulmuş olur.

Munir Yılmaz Avcı, bir yayın organının tılsımlı gücünü ve doğrudan örgütleyiciliğini çok iyi bilenlerdendir. O sebeple de vakfa ait bir yayın organının yayınlanması konusunda ısrarcı olur. Çalışmalara başlarlar. Ancak 1999 Marmara Depremi, bu çalışmalarını bir süre akamete uğratır. Arkadaşlarının manevî ve maddî desteğiyle vakfın yayın organı “Sima” 2000’de yayınlanmaya başlar. Munir Yılmaz Avcı, “Sima”nın sorumlu yazı işleri müdürlüğünü üstlenir ve bu görevi yıllarca yürütür. Sonraki yıllarda vakfın başkanlığını da yapar.

 

 

 

 

 

ÇALIŞMALARI LAZ VE ÇERKES AYDINLARININ DERGİLERİNDE DE YAYINLANDI

 

Munir Yılmaz Avcı, Lazcaya sahip çıkanların sayısının her geçen gün artmasından ve yayınlanan Lazlara ait birçok kitaptan çok derece sevinçlidir. Kendisinden Lazca konusunda yardım isteyen herkese elinden geldiğince yardımcı olur. Lazcayı yaşatmanın Laz Aydınlarının ortak bir görevi olduğunu, bu alanda çalışanların birlikte durmaları gerektiğini sürekli olarak her platformda dile getirir. Bu konudaki görüşleri özetle şöyle:

“Yıllardır açık açık dile getirdiğim halde herkesin uzaktan dinlediği esas konuyu tekrarlamak istiyorum. Biz her platformda Devlet, şunu- bunu yapmalı derken kendimiz hazır durumda mıyız?  Şunu iyi bilmeliyiz ki her kafadan çeşitli seslerin yükseltildiği ve maalesef birçoğunun sadece kendini ön plânda tutma gayreti gösterdiği bir platformda bir birlik tesis edip ilgili kurumlarla tek ses olarak muhatap olamadığımız müddetçe bizim bu seslenişlerimiz sadece çatlak birer ses olarak yankılanır. Kısacası biz organize olmuş ve kendi dersini çalışmış biri olmalıyız ki ilgili kurumların isteklerine tek ses olarak cevap verebilmeliyiz. Bunu halletmenin yolu ise tüm aydınların bir araya gelip fikir birliği oluşturmalarıyla mümkün olur.

En büyük arzularımdan biri olarak çok yerde dile getirdiğim; tüm derneklerin SİMA VAKFI ile bütünleşerek veya kaynaşarak keşke sağlam bir ‘Laz Birliği’ oluşturulabilseydi.”

 

 

 SİMA DERGİSİ TOPLANTISI; ARʒ̆AŞİ M. RECAİ ÖZGÜN, MUNİR YILMAZ AVCI, ALİ İHSAN AKSAMAZ (MAŞUKİYE, 5 VII 2003)

 

M. Yılmaz Avcı’nın yayınlanmış kitapları: “Şurimşine/ Lazca- Türkçe Şiirler” (Kurye Yayınları, İstanbul, 1999), “Lazuri Nenaçkina/ Lazca Dilbilgisi” (Etno- Kültür Kitapları, İstanbul, 2003), “Lazuri P̆arametepe/ Laz Masalları” (Sorun Yayınları, İstanbul, 2005), “Aleynas Mu Ağodu? / Aleyna’ya Ne Oldu? -Roman” (Sorun Yayınları, İstanbul, 2013).

 

 

 GÜRCİSTAN ZİYARETİ; GİORGİ ANDRİADZE, ALİ İHSAN AKSAMAZ, YAŞA TANDİLAVA, MUNİR YILMAZ AVCI (TİFLİS, 2005)

 

M. Yılmaz Avcı’nın yayınlanmayı bekleyen kitapları: “Golakteri Meçeti/ Dönük Cami” (4 perdelik Lazca tiyatro eseri), “Şurimşine” (Anılar, Lazca-Türkçe), “Navamiçkinan  K̆olxeti/ Bilmediğimiz Kolkheti (Ali İhsan Aksamaz ile beraber 2005’de Gürcistan’a yaptıkları gezinin notları/ Lazca- Türkçe).

 

 

 SİMA DOĞU KARADENİZLİLER HİZMET VAKFI PİKNİĞİ; MUNİR YILMAZ AVCI, ORHAN BAYRAMİN, ALİ İHSAN AKSAMAZ, MECİT ÇAKIRUSTA (SAPANCA, 2009)

 

Munir Yılmaz Avcı, yazdığı kitaplarla Lazcayı ve Laz Kültürünü ölümsüzleştirme mücadelesi vermekle kalmadı, Laz ve Çerkes Aydınlarının yayın organlarına yazdıklarıyla da onlarla olan dostluğunu pekiştirdi. Gündelik siyaset girdabına karşı çok dikkatliydi. Bu tehlikeye karşı kendisini ve çevresindekileri korumaya çalıştı. Bağımsız duruşunu korumaya da hep özen gösterdi. Bu ülkenin bir çocuğu olarak idealleri vardı ve hep dik durdu. Yaptığı hiçbir kültürel çalışmadan para kazanmadığı gibi cebinden katkılarda bulundu. Kültürel çalışmalardan hiçbir şekilde maddî- manevî menfaat sağlamayı hiçbir zaman aklından bile geçirmedi. Munir Yılmaz Avcı, iyi bir eş ve baba, iyi bir kardeş, samimi bir arkadaş ve her zaman Lazcanın bilge bir öğretmeniydi. (15 XII 2020)

 

(Önerilen okumalar: Ali İhsan Aksamaz, “Lazcanın Yazarı ve Şairi: Munir Yılmaz Avcı”, lazca.org, 8 II 2013; Ali İhsan Aksamaz, “Kafkasya Masalları”, sonhaber.ch, 7 III 2020; Ali İhsan Aksamaz, “Atalarımızın Yaşadığı Topraklar ve Soyağacımız”, sonhaber.ch, 14 IV 2020; Hasan Oral, “Sima Laz Kültür ve Dayanışma Vakfı Anayasa Teklifi Metni”, slideshare.net; “Mahkemeye göre ‘Laz’ kelimesi amaç dışı”, demokrathaber.org, 23 XII 2012; M. Recai Özgün, “Kurtuluşumuzun Öyküsü (Büyük Nutuk Penceresinden)”,  S.İ.M. A. Doğu Karadenizliler Hizmet Vakfı, Fotosan Ofset, İzmit,1998; Mecit Çakırusta, “Dutxuri P̆alik̆ari”, Lazika Yayın Kollektifi, İstanbul, 2011; Munir Yılmaz Avcı, “Laz Olmak Bir Ayrıcalıktır”, halkinsesi.com.tr,13 IV 2013; Mustafa Bayındır, “Yılmaz Avcı”, hopa.gen.tr; Nükhet Eren, “M. Yılmaz Avcı ile Söyleşi”, Papirus Edebiyat Dergisi, sayı 14, İstanbul, 2015/ pazartesi14.com, 9 VIII 2009; Orhan Bayramin, “Neden Sima?”, Sima- Doğu Karadenizliler Hizmet Vakfı Üç Aylık Kültür Sanat Edebiyat Dergisi, sayı 1, (Ofset Hazırlık: Nart Yayıncılık/ Baskı: Livane), İstanbul, 2000; Sami Avcı,  “Atalarımızın Yaşadığı Topraklar ve Soyağacımız”, Kendi Yayını, Ankara, 2013; “Vakıf Senedi”, SİMA- Doğu Karadenizliler Hizmet Vakfı, İzmit, 1996; Yılmaz Avcı, “Ya Laz Olmasaydım?!”, Yeni Kafkasya Gazetesi, sayı 2, İstanbul, Kasım 2001; Yılmaz Avcı, “Türkçeyi Nasıl Öğrendik?”, Yeni Kafkasya Gazetesi, sayı 3, İstanbul, Şubat 2002; Yılmaz Avcı, “Tek ses olarak muhatap olamadığımız müddetçe…”, lazca.org, 31 V 2013)

Ali İhsan Aksamaz

aksamaz@gmail.com

 

 https://sonhaber.ch/munir-yilmaz-avci-1939-2016/

http://circassiancenter.com/tr/munir-yilmaz-avci-1939-2016/