Lazca- Türkçe Fabllar-15/ Ǯiǯila do Mk̆yapu- Yılan ile Çakal

 

 

Lazca- Türkçe Fabllar-15/ Ǯiǯila do Mk̆yapu- Yılan ile Çakal

 

Bir gün Çakal,Yılana rastlamış. Yılan sormuş:

--Çakal Kardeş,  nereye gidiyorsun böyle?

--Köye gidiyorum. Üç gündür tavuk yiyemedim.

Yılan şöyle demiş:

--Beni de yanına al.

Böylece beraber yola koyulmuşlar. Giderlerken giderlerken bir dere yollarını kesmiş.

Yılan:

--Bugün çok yağmur yağdı. Sel de basmış. Ben bu dereyi geçemem.

Çakal:

--Madem öyle, gel boynuma dolan bari! Seni de geçireyim!

Yılan, boynuna dolanmış. Tam karşıya geçiriyorlarken Çakalın boynunu sıkmaya başlamış. Onu yemeyi aklından geçiriyormuş. Çakal önce ne olduğunu pek anlayamamış.

Tam da derenin yarısını geçince Yılan, boynunu daha da sıkmaya başlamış. İşte o zaman Çakal, Yılanın gerçek niyetini anlamış:

--Kulağını ağzıma iyice yanaştır. Sana bir şey diyeceğim. Başka kimse duymasın!

Yılan, başını Çakalın ağzına yanaştırmış. “Bana bir şey söyleyecek” diye bekliyormuş.

Çakal, Yılanın kafasını aniden kapıp kanırtmış.  İşte o zaman Yılan can havliyle Çakalın boynunu bırakıvermiş. Yarı baygın bir hâlde kumların arasına düşmüş. Çakal şöyle demiş:

-- Bana samimi dost lâzım. Demin bana neler yapıyordun öyle? Sudan geçemedin. Seni ben geçirdim. Sense beni neredeyse boğuyordun! Benim adım Çakal. Senin gibi ince uzunlar, benim gibi babayiğide bir şey yapabilir mi? Şimdi orada öyle zıbar!

 

ǮİǮİLA DO MK̆YAPU

A’ndğas mk̆yapu Arkabişe moit̆u-şi, Gediğişi nežikala Ǯiǯila konagu, do Ǯiǯilak k̆itxu-ki: “Cuma Mk̆yapu! Si so ulu?”

--Ma Zaimişi oput̆eşe mebulu. Sum ndğa ren Kotume var miç̆k̆omun,-- uǯu Mk̆yapuk.

Ǯiǯilak uǯu-ki: “Ma-ti kelemik̆ati”. Haşote kok̆ik̆ates. Dido gza ide-ş-k̆ule Arkabu(r)i ğalis konodgites do hemindros Ǯiǯilak uǯu-ki: “Handğa dido mç̆ima ç̆imu do ğvari kogextudoren do ma var meremalasen”.

Mk̆yapuk uǯu-ki: “Oki heşo ren, moxti do alis kogomak̆ori!”

Ǯiǯila alis kogok̆oru do meonamt̆u-şi, Ǯiǯilak Mk̆yapus uzdu. Mk̆yapuşi oç̆k̆omu guris kodolingonu do Mk̆yapuk ordo var oxoǯonu.

Ğalişi gverdi mek̆ilu-şi, Mk̆yapus uzdu do Mk̆yapuk uǯu-ki: “Uci nuk̆uşa momiği do mt̆k̆obaşa muntxani giǯvare. Ǯiǯilak ti Mk̆yapuşi nuk̆uşa mendiğu do “Muntxani miǯvasen”-ya do çumert̆u. Mk̆yapuk Ǯiǯilas tis nak̆ap̆u do ti noxvat̆u; hemindros Ǯiǯila alis gaǯk̆u do şirimepunas kogointxu. Hemindros Mk̆yapuk  uǯu-ki: “Ma haşo zili nebra minon! Ndğora mupe moğodamt̆i? Ǯk̆aris var meregalu-şi, ma meregoroni do si moşkidamt̆i! Ma Mk̆yapu mcoxons. Skani’steri mç̆ipe do gunže muntxanepes  çkimi’steri baba komoli k̆oçişa mutu daxenen-i? Haǯi hak golinciri!”

 

[Kaynak kitap: Sergi Jğent̆i, “Ç̆anuri T̆ekst̆ebi/ Arkabuli K̆ilok̆avi”, S S R K̆ Meʒnierebata Ak̆ademiis Sakartvelos Piliali, Ak̆ad N. Maris Sax. Enis, İst̆oriasa da Mat̆er. K̆ult̆uris İnst̆it̆ut̆i, T̆pilisi, 1938, (Gürcü Alfabesinden Latin Alfabesine çevriyazı, düzenleme ve Lazcadan Türkçeye çeviri: Ali İhsan Aksamaz, İstanbul, 1999)]

aksamaz@gmail.com

 

 

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/05/lazca-turkce-fabllar-1-civciv.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-2-bildircin-ile.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-3-baykus-ile-adam.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-4-kedi-ile-kopek.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-5-kirpi-buzgi.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-6-cesur-tavsan.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-7-ayi-mtuti.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-8-cakalin-masali.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-9-iyi-dedir-kayi.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-10-arslan-ile.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-11bunduri-do-ana.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-12-bunduri-qvai-do.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-13-koci-do-mtuti.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-14-moxti-bzirat.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-15-iila-do-mkyapu.html

https://www.circassiancenter.com/tr/lazca-turkce-fabllar-1-bolum/

https://www.circassiancenter.com/tr/lazca-turkce-fabllar-2-bolum/

Lazca- Türkçe Fabllar-14/ Moxti bžirat binexi- Gel, üzüm asmasını bulalım

 

 

 

Lazca- Türkçe Fabllar-14/ Moxti bžirat binexi- Gel, üzüm asmasını bulalım

 

Gel, asmayı bulalım, asmamızı kim yemiş,

Gittim, asmayı bulalım, asmamızı keçi yemiş.

Gel, keçiyi bulalım, keçimizi kim yemiş,

gidip keçiyi buldum, keçiyi kurt yemiş.

Kurt keçiyi, keçi asmayı yemiş.

 

Gel kurdu bulalım, kurdu ne yemiş,

Gidip kurdu buldum, kurdu tüfek yemiş.

Tüfek kurdu, kurt keçiyi,

Keçi asmayı yemiş.

 

Gel, tüfeği bulalım, tüfeğimizi ne yemiş,

Gidip tüfeği buldum,  tüfeği pas yemiş.

Pas tüfeği, tüfek kurdu,

kurt keçiyi, keçi asmayı yemiş.

 

Gel pası bulalım, pası ne yemiş,

gittim pası buldum, pası toprak yemiş,

toprak pası, pas tüfeği,

tüfek kurdu, kurt keçiyi,

keçi asmayı yemiş.

 

Gel toprağı bulalım, toprağımızı kim yemiş,

Gidip toprağı buldum, toprağı fare yemiş.

Fare toprağı, toprak pası,

Pas tüfeği, tüfek kurdu,

Kurt keçiyi, keçi asmayı yemiş.

 

Gel fareyi bulalım, faremizi kim yemiş,

Gidip fareyi buldum, fareyi kedi yemiş.

Kedi fareyi, fare toprağı,

toprak pası, pas tüfeği,

tüfek kurdu, kurt keçiyi,

keçi asmayı yemiş …

 

MOXTİ BŽİRAT BİNEXİ

 

Moxti bžirat binexi, mik miç̆k̆omes binexi,

bidi bžirat binexi, ntxak miç̆k̆omes binexi.

Moxti bžirat ntxa, mik miç̆k̆omes ntxa,

mebti bžiri ntxa, mgerik ç̆k̆omu ntxa.

Mgerik ntxa, ntxak binexi oç̆k̆omu.

 

Moxti bžirat mgeri, muk miç̆k̆omes mgeri,

mebti bžiri mgeri, topik ç̆k̆omu mgeri.

Topik mgeri, mgerik ntxa,

ntxak binexi oç̆k̆omu.

 

Moxti bžirat topi, muk miç̆k̆omes topi,

mebti bžiri topi, jangik ç̆k̆omu topi.

Jangik topi, topik mgeri,

mgerik ntxa, ntxak binexi oç̆k̆omu.

 

Moxti bžirat jangi, muk miç̆k̆omes jangi,

mebti bžiri jangi, let̆ak ç̆k̆omu jangi,

let̆ak jangi, jangik topi,

topik mgeri, mgerik ntxa,

ntxak binexi oç̆k̆omu.

 

Moxti bžirat let̆a, mik miç̆k̆omes let̆a,

mebti bžiri let̆a, mtugik ç̆k̆omu let̆a.

Mtugik let̆a, let̆ak jangi,

jangik topi, topik mgeri,

mgerik ntxa, ntxak binexi oç̆k̆omu.

 

Moxti bžirat mtugi, mik miç̆k̆omes mtugi,

mebti bžiri mtugi, k̆atuk ç̆k̆omu mtugi.

K̆at̆uk mtugi, mtugik let̆a,

let̆ak jangi, jangik topi,

topik mgeri, mgerik ntxa,

ntxak binexi oç̆k̆omu …

 

[Kaynak kitap: Osman T̆amt̆ruli, “Nananena Kausasus - Verlag Freudenstadt, Almanya, 1991/ “Kafkasya’dan Karadeniz’e Lazların Tarihsel Yolculuğu”, Çiviyazıları Yayınevi, İstanbul, 1977 (Lazcadan Türkçeye çeviri: Ali İhsan Aksamaz)]

 

aksamaz@gmail.com

 

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/05/lazca-turkce-fabllar-1-civciv.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-2-bildircin-ile.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-3-baykus-ile-adam.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-4-kedi-ile-kopek.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-5-kirpi-buzgi.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-6-cesur-tavsan.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-7-ayi-mtuti.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-8-cakalin-masali.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-9-iyi-dedir-kayi.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-10-arslan-ile.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-11bunduri-do-ana.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-12-bunduri-qvai-do.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-13-koci-do-mtuti.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-14-moxti-bzirat.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-15-iila-do-mkyapu.html

https://www.circassiancenter.com/tr/lazca-turkce-fabllar-1-bolum/

https://www.circassiancenter.com/tr/lazca-turkce-fabllar-2-bolum/

Lazca- Türkçe Fabllar-13/ K̆oçi do mtuti - Adam ile Ayı

 

 

Lazca- Türkçe Fabllar-13/ K̆oçi do mtuti - Adam ile Ayı

 

Vaktizamanında bir Adam ile Ayı dost olmuş. Ortaklaşa turp ekip biçmek üzere sözleşmişler.

Adam şöyle demiş:

- Ayı Kardeş, turbun kökü benim, üst tarafı da benim olsun!

O yıl çok iyi turp yetişmiş. Adam, turbun kökünü almış. Ayıya turbun yapraklarını vermiş.

O yıl geçmiş. Sonraki yılın İlkbaharı yaklaşmış. Böylece de ekim zamanı gelip çatmış.

Adam, Ayıyı çağırıp şöyle demiş:

- Ayı Kardeş, yine ortaklaşa ekip biçelim!

Ayı:

- Tamam, ekip biçelim! Ne var ki bu sefer yaprakları senin, kökü benim olsun!

Adam hiç itiraz etmemiş:

- Tabii, Ayı Kardeş! Senin istediğin gibi olsun!

Böylece sözleşmişler.

Mısır tohumlarını ekmişler.  

O yıl çok da iyi mısır yetişmiş.

Adam, mısırın tepesini alıp kökünü Ayıya vermiş.

Ayı, Adamın kendisini aldattığını sonunda anlamış.

Ormana çekip gitmiş. Ondan sonra da insanlarla hiç dostluk kurmamış.

 

K̆OÇİ DO MTUTİ

 

Ar k̆oçi do Mtuti-k̆ala dost̆i dives do bulek̆i nebra otasuşeni ok̆oitkves.

K̆oçik tku:

- Ma, Mtuti, ciyaki miğut̆as, edo si bulek̆işi dudi!

K̆ayi bulek̆i dirdudoren. K̆oçik kezdu ciyaki, Mtutis komeçu dudepe.

Ǯana golilu. Majurani ǯana komoxtu. Purkina konaxolu. Xaçkura dodgitu.

Ducoxu k̆oçik Mtutis do tkumers:

- Xolo nebra pxaçkat, Mtuti!

- K̆ayi, pxaçkat! Hama haǯi skani dudi t̆as, edo ma ciyaki miğut̆asya, -tku Mtutik.

- Si na ginonsteri t̆asya!

K̆oçik var moivaru do haşote ok̆oitkves.

Lazut̆i doxaçkes. K̆ayi lazut̆i domzgucu.

K̆oçik kezdu dudepe, Mtutis ciyaki anç̆u.

Koxoǯonu Mtutik k̆oçik na mogerdinu, igzalu germaşa do hemuş-k̆ule k̆oçik̆ala dost̆oba var ikoms.

 

 

[Kaynak kitap: Ǯitaşi İskenderi, M. Vanişi, S. Koseşi, “Ok̆itxuşeni Supara/ Majurani fila” , Abazistanişi Devletiş gamamşkumala, Sohum, 1937, Gürcistan SSC., SSCB (1937 Latin Alfabesinden 1984 Latin Alfabesine çevriyazı ve Lazcadan Türkçeye tercüme: Ali İhsan Aksamaz, İstanbul, 1997)]

 

aksamaz@gmail.com

 

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/05/lazca-turkce-fabllar-1-civciv.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-2-bildircin-ile.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-3-baykus-ile-adam.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-4-kedi-ile-kopek.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-5-kirpi-buzgi.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-6-cesur-tavsan.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-7-ayi-mtuti.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-8-cakalin-masali.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-9-iyi-dedir-kayi.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-10-arslan-ile.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-11bunduri-do-ana.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-12-bunduri-qvai-do.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-13-koci-do-mtuti.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-14-moxti-bzirat.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-15-iila-do-mkyapu.html

https://www.circassiancenter.com/tr/lazca-turkce-fabllar-1-bolum/

https://www.circassiancenter.com/tr/lazca-turkce-fabllar-2-bolum/

Lazca- Türkçe Fabllar-12/ Bunduri Qvai do K̆ak̆ali- Tembel Karga ile Ceviz

 

 

 

 

Lazca- Türkçe Fabllar-12/ Bunduri Qvai do K̆ak̆ali- Tembel Karga ile Ceviz

 

Karga bir ceviz bulmuş kıyıdaki çakıllıkta,

gagalamış, gagalamış kıramamış ama.

Uçmuş,

gitmiş.

Kızmış da.

Tünemiş yakındaki ağaca:

“İyi olsaydı, kırıp yerdi başkası,

kimse vermezdi bana bu fırsatı.

Helâlim değilmiş,

çetin cevizmiş.”

Bunları izliyormuş yaşlı Karga,

uçup o cevizi almış gagasına.

Yükseklere uçmuş sonra,

bırakıvermiş çakıllığa,

ceviz kırılıvermiş.

Bu gören Tembel Karga seslenmiş:

“Benim o, ihtiyar Karga!

Pay yok sana!”

Şöyle demiş yaşlı Karga:

“Sen kıramadın,

Attın,

şimdi kırıldığını görüyorsun,

‘O benim, bana ver,’ diyorsun,

hakkını kaybettin,

artık o benim helâlim.

Ceviz kırmayı öğrettim sana,

Bir cevizden kıymetli öğrettiğim sana.”

 

 

BUNDURİ DO K̆AK̆ALİ

 

Mzoğaş kvanç̆alapunas

Qvaik k̆ak̆ali kožiru

Mara haǯi muç̆o t̆axas şvela muşi var ažiru.

Žangu, žangu… Var at̆axu,

met̆k̆oçu do mendaputxu,

dişumu, hek mağali ncas

Keputxu do haşope tku:

--K̆ai t̆uk̆on, çkvak kezdimt̆u,

var t̆eren çkimişeni halali

ma mitik var minç̆inamt̆u,

k̆erket̆a t̆eren k̆ak̆ali.

Haya dulyas na oǯk̆en

ar çkva badi qvai koren:

K̆ak̆alişa mextu, kezdu

do jin ʒaşa eǯaputxu,

met̆k̆oçu kvanç̆alapunas

do k̆ak̆ali kok̆ot̆roxu.

Bunduri qvaik, žiruşi, gamucoxu:

--Badi qvai!

He k̆ak̆ali çkimi ren,

si var giğun hemus pai.

Badi qvaikti uǯumers:

--Si var gat̆axi, met̆k̆oçi,

haǯi t̆axeri žirişi,

zop̆on: “Çkimi ren, komomçi”.

Si gondini ha k̆ak̆ali,

haya çkimişeni ren halali

Ma na ot̆axu goguri

K̆ak̆alişen ren paxali.

 

[Kaynak kitap: Natela Kutelia, Sergi Cikia, Zurab Tandilava, İrak̆li Qipşiže, “Lazuri P̆aramitepe, Sak. SSR. Ak̆ademiis St̆amba, Tbilisi, 1982, (Gürcü Alfabesinden Latin Alfabesine çevriyazı ("Ogni Kültür Dergisi", Sayı: 1, Kasım 1993) ve Lazcadan Türkçeye çeviri: Ali İhsan Aksamaz, İstanbul, 1997)]

 

aksamaz@gmail.com

 

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/05/lazca-turkce-fabllar-1-civciv.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-2-bildircin-ile.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-3-baykus-ile-adam.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-4-kedi-ile-kopek.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/06/lazca-turkce-fabllar-5-kirpi-buzgi.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-6-cesur-tavsan.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-7-ayi-mtuti.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-8-cakalin-masali.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-9-iyi-dedir-kayi.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-10-arslan-ile.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/07/lazca-turkce-fabllar-11bunduri-do-ana.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-12-bunduri-qvai-do.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-13-koci-do-mtuti.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-14-moxti-bzirat.html

https://aliihsanaksamaz.blogspot.com/2025/08/lazca-turkce-fabllar-15-iila-do-mkyapu.html

https://www.circassiancenter.com/tr/lazca-turkce-fabllar-1-bolum/

https://www.circassiancenter.com/tr/lazca-turkce-fabllar-2-bolum/